Suite

Affichage filaire du terrain dans ArcGlobe ?

Affichage filaire du terrain dans ArcGlobe ?


J'ai importé avec succès un jeu de données de MNT dans ArcGlobe qui fournit des valeurs d'altitude à la surface du globe.

Existe-t-il un moyen simple de modifier la symbologie/l'affichage de la surface du terrain/du globe en un affichage de style « fil de fer », idéalement avec un espacement de grille personnalisable, etc. ? Ou devrais-je draper une image de grille sur la surface du terrain ?


Comme suggéré par @radouxju, je pense que la façon de le faire est d'utiliser le Créer un résille (gestion des données) outil pour créer votre classe d'entités résille.

D'après le message d'erreur dans votre commentaire, il semble que vous ayez essayé de le créer dans votre jeu de données de MNT alors que je pense que vous aurez plus de succès en le créant de manière autonome dans la géodatabase fichier.

Une fois que vous avez la classe d'entités résille, vous devriez pouvoir la draper sur votre terrain comme vous le feriez pour n'importe quelle autre couche.


Cartographie interactive sur des modèles de terrain 3D

Nous présentons un système de cartographie interactif en temps réel à utiliser avec des modèles altimétriques numériques et une imagerie multispectrale télédétectée qui aide les géoscientifiques à créer et à interpréter des cartes géologiques/néotectoniques à des échelles de longueur de 10 m à 1000 km. Notre système fournit une visualisation du terrain de la surface de la Terre ou d'autres planètes terrestres en affichant un modèle de terrain virtuel généré à partir d'un modèle d'élévation numérique recouvert d'une texture de couleur générée à partir d'orthophotos ou d'images satellite. Nous utilisons une méthode d'affichage multirésolution basée sur quatre arbres pour rendre en temps réel des modèles de terrain virtuel haute résolution qui couvrent de vastes régions spatiales. Le système permet aux utilisateurs de mesurer les orientations des surfaces géologiques et d'enregistrer leurs observations en traçant des lignes directement sur le modèle de terrain virtuel. De plus, des surfaces d'interprétation peuvent être générées à partir de ces dessins et affichées pour faciliter la compréhension de la géométrie tridimensionnelle des surfaces géologiques. La principale force de notre système est la combinaison d'un rendu en temps réel et d'une cartographie interactive effectuée directement sur le modèle de terrain virtuel avec la possibilité de naviguer dans la scène tout en changeant de point de vue arbitrairement pendant la cartographie. Des études d'utilisateurs et des comparaisons avec des logiciels de cartographie disponibles dans le commerce montrent que notre système améliore la précision et l'efficacité de la cartographie et produit également des observations qui ne peuvent pas être faites avec les systèmes existants.


SIG PODSTAWY PRACY Z OPROGRAMOWANIEM (ArcGIS 10)

1 UPGOW Uniwersytet Partnerem Gospodarki Opartej na Wiedzy Uniwersytet Śląski w Katowicach, ul. Bankowa 12, Katowice, UNIWERSYTET ŚLĄSKI Wydział Nauk o Ziemi Katedra Geomorfologii Agnieszka M. PIECHOTA Bartłomiej SZYPUŁA PODSTAWY PRACY Z OPROGRAMOWANIEM GIS. Skrypt jest dystrybuowany bezpłatnie.

2 SPIS TREŚCI Od autorów. 3 Wstęp. 5 Ćwiczenie 1 - ArcMap - pierwsze kroki w ArcGIS Ćwiczenie 2 - Podstawy pracy i możliwości ArcCatalog Ćwiczenie 3 - Rektyfikacja rastrów w ArcMap Ćwiczenie 4 - Tworzenie i temate i edycrowy tab wiczeny, ArcMap wiczenie w wiczenie, Zmiana sposobu wywietlania warstw. Funkcje selekcji wiczenie 6 - Narzędzia analityczne aplikacji ArcToolbox Ćwiczenie 7 - Operacje na rastrach - mozaikowanie. Podłączanie serwera WMS. Aktualizacja treści mapy topograficznej Ćwiczenie 8 - Powtórzenie wiadomości (na podstawie analiz dotyczących miasta Katowice) Bibliografia Materiały źróowe

3 OD AUTORÓW Niniejszy skrypt "Podstawy pracy z oprogramowaniem GIS (ArcGIS 10)" przeznaczony jest dla osób chcących opanować podstawy pracy z oprogramowaniem GIS na przykładzie pakirsjietu 10 ArcGIS w weenclic. Domyślnie ma à być Pomoc dla étudiant et oacutew kierunku geografia i pokrewnych, w przyswojeniu podstawowych umiejętności związanych z zarządzaniem, ANALIZA i Prezentacja przestrzennych danych cyfrowych - praktyczne zastosowanie Wiedzy teoretycznej z zakresu GIS i szeroko rozumianych nauk o Ziemi. Opracowanie swym zakresem obejmuje całość zagadnień składających się na trzeci moduł Syllabusa certyfikatu ECDL EPP GIS (v. 1.0) - "Oprogramowanie (aplikacje) GIS". Skrypt nie jest kompletnym przewodnikiem po wszystkich opcjach pakietu ArcGIS, a jedynie wprowadzeniem, ukazującym podstawowe funkcje programu i dającym możliwość dalszego własnego odkromnyśch jego możliwo jego możliwość Autorzy żywią nadzieję, e nawet pobieżne "przejrzenie" niniejszej pozycji pozwoli zorientować się w ogólnych zasadach działania oprogramowania ArcGIS i stanie się impulsem do dalszego zorientować się w ogólnych zasadach działania oprogramowania Aby móc prawidłowo wykonywać wszystkie ćwiczenia należy rozpakować zawartość załączonego archiwum "Podstawy_pracy_z_oprogramowaniem_GIS_dane.rar" na dysk C: (kowstanie Czenic wtedy) Prezentowane polecenia związane np. z otwieraniem poszczególnych aplikacji, należy traktować jako wskazówki i podpowiedzi, a nie gotowe rozwiązania, ponieważ w praktyce mogą się nieco różnić u u de système d'opéra Wszystkie ćwiczenia mają ujednoliconą STRUKTURE i składają się z następujących Części: I Słowa kluczowe II Wstęp III CEL I Zakres ĆWICZENIA IV PO ĆWICZENIA V ZADANIA SPRAWDZAJĄCE VI UMIEJĘTNOŚCI ZAWARTE W ĆWICZENIU VII PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA Ponadto w treści każdego ćwiczenia zawarte są polecenia związane z aktualnie omawianym narzędziem oraz sposobem jego działania. Aby móc śledzić kolejne etapy wykonywania proponowanych ćwiczeń zalecamy tworzenie zrzutów ekranu (Impression d'écran). Przypominać o tym będzie w tekście poniższa ikona. Na początku każdego ćwiczenia podany został przewidywany czas jego wykonania, który ma charakter orientacyjny i służy zaplanowaniu prac. Czas indywidualnego wykonania wiczeń, może więc nieco się różnić. 3

4 Z uwagi na różne polskie wersje terminów angielskich, a przede wszystkim brak pełnego tłumaczenia wielu nazw i narzędzi w aplikacji ArGIS na język polski, autorzy posługucają nous sięjangy polesk W skrypcie wiele pojęć i narzędzi zostało jednak spolszczonych w celu łatwiejszego i szybszego zrozumienia, ale zawsze w nawiasie podano nazwy oryginalne. Bezpośrednio w tekście skryptu nie używano cytowań, ponieważ przedstawiane materiały są całkowicie autorskie. Jedynie na końcu znajduje się wykaz zalecanej literatury fachowej umożliwiającej poszerzenie wiedzy na temat GIS oraz róa wiedzy i bazy danych w Internecie. yczymy wszystkim użytkownikom miłej i przyjemnej pracy w odkrywaniu możliwości oprogramowania ArcGIS. Katowice, marzec 2014 Autorzy 4

5 WSTĘP Współczesne nauki o Ziemi, w tym geografia, odchodzą coraz bardziej od opisu jakościowego, a skupiają się na ilościowych analizach relacji przestrzennych zachodzącyzcyzkaamiczegdzy pos. Celem nauk geograficznych jest nadal zrozumienie przestrzeni, w której żyje człowiek, zachodzących w niej procesów i wpływu, jaki swoją działalnością wywiera naew nią czkne wpływu, jaki swoją działalnością wywiera naew nią czok Zrozumienie środowiska, w którym żyjemy ma wymiar z jednej strony poznawczy, którego źrórym yjemy ma wymiar z jednej strony poznawczy, którego źróryem jest ciekawość i coraz większa świadomość współistnieniaa zzy prajcywal, Postep jaki dokonuje się w technologii, un zwłaszcza rozw & oacutej système et oacutew KOMPUTEROWYCH oraz wszechobecna informacji o otaczającym disponibilité L'établissement świecie powodują, że umiejętność operowania danymi przestrzennymi staje się wręcz niezbędna faire funkcjonowania w tak szybko zmieniającej się rzeczywistości. W naukach o Ziemi przeszliśmy od metod klasycznych, analogowych do komputerowych. Oczywiście, à człowiek, jako nadrzędne ogniwo, wciąż najlepiej potrafi wyciągać logiczne wnioski o lokalnym czy globalnym charakterze zjawisk. Aby jednak mieć niezbędny zasób informacji o środowisku, swoisty magazyn danych z wielu źródeł, potrzeba mu komputerów z ich ogromnymi możliwościami obliczenio nawymi du dyzełania nych. SIG czyli Systemy Informacji Geograficznej, ze swoimi początkami w latach 60-tych XX wieku i wciąż rozszerzającym się wykorzystaniem od lat 80-tych, stanowią obecnie standardowe narzędzia analizścia razającym się wykorzystaniem od lat 80-tych, stanowią obecnie standardowe narzędzia analiz. SIG jest wirtualnym środowiskiem, w którym są gromadzone, przechowywane, przetwarzane i prezentowane dane przestrzenne. Obecnie plaisante à bardzo dynamicznie rozwijająca się dyscyplina w naukach o Ziemi i nie tylko. Nieodzownymi elementami tego systemu jest pięć zasadniczych składowych: pierwsza - komputery, wraz z całym zapleczem sprzętowym, od klawiatury z monitorem poczynając, na GPSie różkonerczowczym czy skaym. Druga - specjalistyczne oprogramowanie i aplikacje, w których funkcjonuje GIS. Trzecia - danois, czyli cyfrowe informacje o charakterze wektorowym i rastrowym opisujące środowisko w sposób graficzny oraz tabelaryczne dane atrybutowe, czyli charakterystyki ilościowe i jakoopicioy oraz. Czwartą składową jest wiedza - co chcemy zrobić, jakimi metodami i algorytmami postępowania się posłużyć to take odpowiedzi na pytania: co?, gdzie?, jak? je po co? Ostatnim i zarazem najważniejszym elementem systemów GIS jest człowiek: z jednej strony twórca danych, analiz i wniosków z nich płynących, a z drugiej - odbiorca. B.S. 5

6 ĆWICZENIE 1. ArcMap - pierwsze kroki w ArcGIS 10. PRZEWIDYWANY CZAS WYKONANIA ĆWICZENIA : 2 x 1,5 godz. SŁOWA KLUCZOWE : ArcMap, Widok, Tabela Zawartości, projekt, skala, narzędzie Symbol Selector, narzędzie Identifier, pasek narzędziowy, napisy, kompozycja, etykiety, eksport Widoku. I WSTĘP Oprogramowanie ArcGIS, jako jeden z podstawowych elementów systemów GIS, pozwala na tworzenie i edycję danych, wykonywanie szeregu analiz, których wyniki mogą zostać zaprezentowane map. Filozofia działania różnych aplikacji typu SIG jest podobna, programme jednak każdy posiada swoistą specyfikę pracy. ArcGIS opiera się na kilku niezależnych modułach, które jednak stanowią komplementarną całość. Najważniejszym komponentem jest ArcMap - narzędzie do większości działań operacyjnych, wspomagane przez potężny zestaw narzędziowy jakim jest ArcToolbox. Jedną z jego najważniejszych zalet jest kompletna obsługa prac związanych ze stworzeniem i zarządzaniem projektem w środowisku GIS. II CEL I zakres ĆWICZENIA Celem Tego ćwiczenia plaisanterie wprowadzenie w najbardziej podstawowe funkcje programu ArcMap, takie jak: otwieranie i zapisywanie projektu, wczytywanie danych wektorowych, Zmiana sposobu wyświetlania i nazwy danych wektorowych oraz ich identyfikacja, Zmiana skali wyświetlanych danych, dodawanie napis & oacutew, Tworzenie kompozycji , c'est à dire. III OPIS ĆWICZENIA 1. Uruchomienie ArcMap. Polecenie 1. Programme Uruchom ArcMap z pakietu ArcGIS (Démarrer/Wszystkie programy/arcgis/arcmap). Po lewej stronie (Ryc. 1A) znajduje się Tabela Zawartości (Table des matières), w której widoczne są wszystkie dane dodane do projektu. Po prawej stronie (Ryc. 1B) znajduje się obszar wyświetlania mapy zwany Widokiem (affichage des données). 6

7 Ryc. 1. Gówne okno programu ArcMap. 2. Otwieranie projektu i wyświetlanie danych. Pierwszą czynnością w uruchomionym programie będzie otworzenie gotowego projektu szkoleniowego z przygotowanego wcześniej katalogu. W tym celu komendą File - Open otwórz projekt z Ćwiczeniem 1. (C:/ArcGIS_cwiczenia/Cw01/Cw01.mxd), a następnie poleceniem File - Save As zapisz go w tym samym kataloguąnowe01/Cw01.mxd), a następnie poleceniem File - Save As zapisz go w tym samym kataloguą nowy01/nazd_(Rnowe Cw01 nazd_). . Ryc. 2. Menu główne Fichier programmeu ArcMap. 7

8 Aby włączyć/wyłączyć wyświetlanie danej warstwy należy zaznaczyć/odznaczyć mały kwadrat przy danej warstwie w tabeli zawartości (Ryc. 3A). Ryc. 3. Włączanie/wyłączanie warstwy danych w ArcMap. Aby zmienić nazwę określonej warstwy danych należy w nią kliknąć raz lewym przyciskiem, przytrzymać i puścić - nazwa zostanie podświetlona (Ryc. 3B) - można wpisać nową nazwę. UWAGA ! Zmieniona zostanie tylko nazwa wyświetlana w programie ArcMap, natomiast nazwa pliku zapisanego na dysku komputera pozostanie niezmieniona. Należy wiedzieć, e kolejność, w jakiej ustawione są pliki shapefile w Tabeli Zawartości, determinuje sposób ich wyświetlania w Widoku mapy. Znaczy to, e warstwy będące na "górze listy" w Tabeli Zawartości wyświetlane będą nad warstwami, które znajdują się "na dole listy". Aby zmienić położenie warstwy w Tabeli Zawartości wystarczy w nią kliknąć lewym przyciskiem i przytrzymać, a następnie przesunąć w górę lub w dół i upuścić. Polecenie 2. W Tabeli Zawartości złap i przesuń na samą górę warstwę world30.shp. Co się zmieniło na mapie? 8

9 3. Dodawanie danych do projektu. Do otwartego projektu można dodawać nowe dane wektorowe i rastrowe w wielu różnych formatach, dane lokalizacyjne (współrzędne), dane geokodowane, tematy zdarzeniowe, tabele Excela i dbasech oraz wiele. Aby dodać do projektu nowe dane należy wybrać z menu Fichier - Ajouter des données - Ajouter des données (Ryc. 4). Polecenie 3. Z katalogu z danymi do Ćwiczenia 1. wybierz i dodaj do projektu: rivers.shp oraz lakes.shp. W Tabeli Zawartości pojawią się dwie nowe warstwy. Ryc. 4. Menu dodawania danych do projektu w ArcMap. Do podstawowych elementów paska narzędziowego Tools należą: Zoom In - lupa powiększająca Zoom Out - lupa pomniejszająca Pan - przesuwanie mapy Full Extent - pokazuje zasięg wszystkich dodanych warstokoks Fixed (ca mapę) - pomniejszenie skokowe (co 20 %) całej mapy 9

10 Revenir à l'étendue précédente - wyświetla poprzedni zasięg mapy Aller à l'étendue suivante - wraca z wyświetlania poprzedniego zasięgu mapy Sélectionner les caractéristiques par rectangle - zaznacza obiekty przez narysowanie kwadratu Effacer les caractéristiques sélectionnées - zodzzone nacza czbiecz wyświetla Information sur atrybutach obiektu Mesure - mierzy odległości, powierzchnie i obwody obiekt & oacutew na MAPIE Trouvez - wyszukuje obiekty, miejsca i adresy na MAPIE Aller à XY - wyszukuje miejsca o zdefiniowanych WSP & oacutełrzędnych Créer Viewer Window - tworzy Nowe okno podglądu mapy Pracując z gotowym projektem można ustawić konkretną skalę wyświetlania mapy wpisując ją ręcznie w okienko (Ryc. 5). Ryc. 5. Okno ustawień skali mapy. Polecenie 4. Posługując się narzędziami opisanymi powyżej powiększ i wyśrodkuj mapę w taki sposób, aby w Widoku znalazła się cała Polska w maksymalnym powiększeniu. Jaka à będzie w przybliżeniu skala? dix

11 4. Sélecteur de symboles Narzędzie. Zmiana sposobu wyświetlanej warstwy (koloru, rodzaju i wielkości symbolu) następuje po jednokrotnym kliknięciu w ikonę danej warstwy w Tabeli Zawartości (Ryc. 6A). Otwiera się wtedy okno dialogowe Sélecteur de symboles, w którym można wybrać dowolny symbol/barwę oraz ustalić dodatkowe parametry (np. grubość/kolor linii obrysu -Outline, itd.) (Ryc. 6B). Ryc. 6. Okno dialogowe Symbol Selector z dostępnymi symbolami i barwami. Polecenie 5. Zmień kolor warstwy rivers.shp na czarny, grubość linii 3 oraz warstwy country.shp na jasny zielony, kolor obrysu brązowy, grubość obrysu 2. 11

12 5. Narzędzie Identifier. ArcMap umożliwia wyświetlanie wszelkich informacji atrybutowych (opisowych), związanych z daną warstwą tematyczną. Aby zidentyfikować dany obiekt należy wybrać narzędzie Identifier (Ryc. 7) i kliknąć w wybrany obiekt na mapie. Pojawi się tabela, w której wyświetlone zostaną atrybuty (cechy opisowe) obiektu: nazwa warstwy tematycznej, nazwa obiektu w danej warstwie oraz współrzędne rodnie rodniew. Ponadto wyświetlone zostaną wszystkie inne kategorie atrybutów i ich wartości, o ile oczywiście zostały one wcześniej utworzone. Ryc. 7. Okno dialogowe narzędzia Identifier. 6.Dodawanie pasków narzędziowych do menu lub Widoku mapy. Pasek narzędziowy - à graficzna reprezentacja (w postaci prostokąta z ikonkami) wybranego zestawu narzędzi edycyjnych (np. Ryc. 9). W każdej chwili można dodać do Widoku mapy dowolny pasek narzędziowy (który jest akurat potrzebny) i umieścić go u góry okna programu "upuszczając" go na szarej belce. Można także dany pasek narzędziowy "złapać i przeciągnąć" w dowolne miejsce w obszarze mapy. 12

13 Aby dodać pasek narzędziowy należy wybrać menu Personnaliser - Barres d'outils (Ryc. 8) Ryc. 8. Personnaliser le menu - Barres d'outils pozwalające na dodanie dowolnego paska narzędziowego. Polecenie 6. Wybierz i dodaj do Widoku trzy dowolne paski narzędziowe (np. GPS, Snapping i Labeling). 13

14 7. Dodawanie napisów do mapy. ArcMap umożliwia dodawanie do mapy grafiki w postaci regularnych lub nieregularnych kształtów oraz napisów. Aby dodać dowolny napis do mapy należy z paska narzędziowego Dessiner (Ryc. 9) wybrać narzędzie Texte (Ryc. 9A). Dodawanie napisów odbywa się poprzez kliknięcie na mapie w miejscu, gdzie chcemy umieść tekst, wpisanie tekstu i zatwierdzenie przyciskiem entrez. Ryc. 9. Pasek narzędziowy Tirage au sort. W celu edycji wyglądu i charakteru napisu należy wybrać symbole strzałki (Ryc. 9B) i dwukrotnie kliknąć w napis - pojawi się okienko dialogowe właściwości Propriétés (Ryc. 10), w którymwa można poprzez kliknięcie na Changer de symbole. Ryc. 10. Okno dialogowe Propriétés i edycji dodawanych napisów. Polecenie 7. Posługując się narzędziem Draw - Text podpisz kontynenty na mapie. Wybierz czcionkę Tahoma, wielkość 20, pogrubiona, kolor czerwony na ółtym tle. 14

15 8. Tworzenie kompozycji mapy. Po zakończonych zadaniach edycyjnych na warstwach danych i dodaniu napisów można przygotować mapę do wstępnego wydruku czyli wykonać tzw. kompozycję. W tym celu należy przełączyć się do widoku kompozycji wybierając z menu View - Layout View lub klikając w dolnym lewym rogu programu (Ryc. 11A). W widoku kompozycji pojawi się mapa wewnątrz obrysu prostokąta, który ilustruje domyślny format papieru (Ryc. 12). Aby powrócić do okna Widoku należy kliknąć ikonkę (Ryc. 11B) lub wybrać z menu Affichage - Affichage des données. Ryc. 11. Przełączanie pomiędzy gł&oacutownym Widokiem mapy (Vue des données) a widokiem kompozycji (Vue de la mise en page). Ryc. 12. Widok Kompozycji (Vue de la mise en page) avec ArcMap. 15

16 Na początku należy ustawić rozmiar, orientację oraz marginesy planowanego wydruku. Menu Fichier - Configuration de la page et de l'impression pozwala ustawić wspomniane powyżej parametry strony (Ryc. 13). W kolejnym kroku można dodać do kompozycji m.in. tytuł mapy, legendę oraz szereg elementów opisowo-informacyjnych, które są dostępne z menu gł&oacutwnego Insérer (Ryc. 14). Ryc. 13. Komenda wywołująca i okno dialogowe Configuration de la page et de l'impression dotyczące ustawień strony i właściwości wydruku. Na elementy menu głównego Insérer składają się: Data Frame - tworzy ramkę z nowymi danymi w obrębie kompozycji, Title - wstawia tytuł mapy zgodny z nazwą projektu, Text - dodaje pole tekstowe, Dynamic Text , datę, nazwisko autora, ścieżkę dostępu, układ współrzędnych i inne), Neatline - dodaje linię obrysu (ramkę) wokół kompozycji, Légende - wstawia legendę, - North Arrow - wstawia symbol dodaje zapis skali w postaci liczbowej, 16

17 Image - wstawia obrazek, Objet - wstawia obiekt (dokument, obraz, dźwięk, film, prezentację, itd.). Ryc. 14. Menu Insérer z elementami, które można dodawać do kompozycji mapy. Wszystkie elementy po ich dodaniu do kompozycji można edytować, dzięki czemu tworzone mapy są niepowtarzalne i oryginalne. 17

18 9. Etykiety. Oprócz samodzielnego dodawania napisów w Widoku mapy czy kompozycji istnieje możliwość wyświetlania tzw. etykiet, czyli informacji atrybutowych, zawartych w tabeli pliku shapefile. Aby dodać do Widoku wyświetlanie etykiet należy kliknąć prawym przyciskiem na danej warstwie shapefile i z menu wybrać Label Feature (Ryc. 15A). Ryc. 15. Fonction d'étiquette Wywoływanie funkcji. Po włączeniu tej funkcji na mapie pojawią się napisy (Ryc. 16). Aby przejść do właściwości i formatowania etykiet należy wejść we właściwości warstwy shapefile (Ryc. 15B), un następnie w zakładkę Labels (Ryc. 16A). Najważniejszym elementem w tym oknie dialogowym jest wybór atrybutu, który ma służyć jako etykieta - Label Field (Ryc. 16B). Znajdują się tutaj również podstawowe ustawienia wyświetlanego tekstu (rodzaj czcionki, rozmiar, pogrubienie, kursywa, podkreślenie). Aby bardziej urozmaicić i spersonalizować wyświetlane napisy należy wejść w kolejne zakładki (Ryc. 17 A-C). 18

19 Ryc. 16. Okno dialogowe les étiquettes des propriétés de la couche. Ryc. 17. Kolejne okna dialogowe formatowania etykiet. 19

20 Polecenie 8. Posługując się opcją Label Feature opisz na mapie warstwę country.shp za pomocą atrybutu POP_CNTRY. Wybierz czcionkę Arial, wielkość 12, pogrubiona, kolor jasnozielony, z maską Halo w kolorze czerwonym. 10. Carte d'Eksport. Gotową mapę tematyczną można wyeksportować do wielu popularnych formatów. Wybierając z gł&oacutwnego Menu File - Export Map mamy do wyboru następujące formaty: emf, eps, al, pdf, svg, bmp, jpeg, png, tiff, gif (Ryc. 18). Ryc. 18. Komenda definiująca i okno dialogowe definiujące format eksportowanego pliku. 20

21 Polecenie 9. Wyeksportuj wyświetlaną aktualnie w widoku kompozycji ArcMapy mapę do formatu jpeg w rozdzielczości 300 dpi (Résolution). Ciekawą opcją w ArcMap jest eksport do formatu *.pdf, ponieważ w programie Adobe Acrobat Reader od wersji 9.1 możliwe jest włączanie/wyłączanie widoczności poszczególnych warstw z projektu ArcMap. Należy tylko pamiętać, par podczas eksportowania zaznaczyć w ustawieniach zaawansowanych (Avancé) opcję Exporter les calques PDF uniquement lub Exporter les calques PDF et les attributs d'entité (Ryc. 19). Ryc. 19. Zakładka Advanced w narzędziu Export Map podczas zapisu do pliku *.pdf. 21

22 IV ZADANIA SPRAWDZAJĄCE: Uruchom aplikację ArcMap i stwórz nowy pusty projekt. Z katalogu Cw_01 dodaj następujące warstwy tematyczne i ustaw ich sposób wyświetlania: lakes.shp granatowy country.shp - jasnoszary obrys czerwony, grubość 1 world30.shp jasnoniebozarbieny, rivière obrys .mxd. Uruchom aplikację ArcMap i stwórz nowy pusty projekt. Z katalogu Cw_01 Dodaj warstwy tematyczne i Ustaw ich & spos oacuteb wyświetlania: country.shp - jasnoszary obrys czerwony, grubość 1 world30.shp jasnoniebieski, obrys Czarny, grubość 1. Za Pomoca narzędzia Identifier Vérifier la kt et oacutere kraje na świecie mają największą powierzchnię (kategoria kilomètres carrés) . Narzędziem Nouveau texte opisz na mapie 10 największych państw. Zapisz projekt pod nazwą Cw_01_Zad_2.mxd. Uruchom aplikację ArcMap i stwórz nowy pusty projekt. Z katalogu Cw_01 dodaj następujące warstwy tematyczne: country.shp, lakes.shp, rivers.shp, world30.shp. Ustaw własne kolory wszystkich warstw, pamiętając jednak, e tworzona jest mapa! Przełącz się do widoku kompozycji i powiększ mapę w taki sposób, żeby Afryka wypełniała cały obszar. Stwórz własną mapę Afryki. Opisz 20 afrykańskich państw (aby sprawdzić nazwy państw posłuż się narzędziem Identifier (kategoria CNTRY_NAME). . nadając jej nazwę Mapa_Afryki V UMIEJĘTNOŚCI ZAWARTE W ĆWICZENIU 1:.... Poprawne uruchomienie i zamknięcie aplikacji ArcMap Dodawanie plik & oacutew z danymi wektorowymi i rastrowymi w SIG aplikacjach Zapisywanie wynik & oacutew pracy w aplikacjach GIS w r & oacuteżnych postaciach Ukrywanie i wyświetlanie Pask & oacutew narzędziowych Używanie Narzędzi powiększania, pomniejszania i przesuwania Widoku (mapy). Modyfikowanie de la wyświetlania (mapy, danych). Przechodzenie (poruszanie SIE) Pomiedzy poszczeg & oacutelnymi warstwami danych. Włączanie i wyłączanie poszczeg & oacutelnych warstw danych. Zmiana nazw warstw danych. Modyfikowanie wyglądu (wyświetlania) warstw danych wektorowych 22.

23 Ustawienia i modyfikowanie właściwości i układu wydruku mapy (marginesy, rozmiar strony, itd.). Dodawanie i modyfikowanie elementów kompozycji mapy. Modyfikowanie kolorów, tekstur, układu treści oraz właściwości map tematycznych. Élément Modyfikowanieów układu wydruku mapy, np. legenda, skala, tytuły, orientacja mapy, strony, itd. Eksport mapy (układu) do różnych formatów plików (np. JPEG, TIFF, PDF, itd.). Interaktywna identyfikacja, wyszukiwanie oraz wybór obiektów. VI PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA : ARCANA GIS. Magazyn dla użytkowników oprogramowania ESRI. 50 LAT GIS-u. Esri Polska. Wrzesień Davis D.E : 2004 : SIG dla każdego. PWN, Varsovie. 152 art. Magnuszewski A., 1999 : GIS w geografii fizycznej, PWN, Warszawa. 187 art. 23

24 ĆWICZENIE 2. Podstawy pracy i możliwości ArcCatalog. PRZEWIDYWANY CZAS WYKONANIA WICZENIA : 1 x 1,5 godz. SŁOWA KLUCZOWE : ArcCatalog, podłączanie folderu, metadane, piramidy, układ współrzędnych, shapefile, katalog rastrów, geoprzetwarzanie. Je WSTĘP ArcCatalog à narzędzie ułatwiające zarządzanie zbiorami danych przestrzennych. W szczególności pozwala na przeglądanie zbiorów danych z dysków lokalnych komputera oraz baz danych i serwisów internetowych. Aplikacja umożliwia przeglądanie i wyświetlanie samych danych oraz ich atrybutów (tabele), gotowych do wydruku kompozycji, przeglądanie i tworzenie metadanych, a także wyszukiwanie danyew. Zarządzanie danymi polega m.in. na zmianie układu współrzędnych warstwy, dodaniu/usunięciu kolumny w tabeli atrybutów czy utworzeniu połączenia, bądź relacji pomiędzy danymi z innych tabel. Możliwa jest także prosta edycja danych polegająca na przycinaniu, łączeniu czy buforowaniu. II CEL I ZAKRES WICZENIA Celem tego ćwiczenia jest zapoznanie z podstawowymi funkcjami aplikacji ArcCatalog. Om & oacutewione tu zostaną: podłączanie folderu z danymi, podgląd danych wektorowych i rastrowych oraz metadanych, struktura pliku shapefile, Tworzenie nowych plik & oacutew i nadawanie im układu WSP & oacutełrzędnych oraz Tworzenie i obsługa katalogu RASTR & oacutew, un serez peut wywoływanie funkcji analitycznych: tampon, agrafe, intersection, union, fusionner, dissoudre. III OPIS ĆWICZENIA 1. Uruchomienie ArcCatalog. Polecenie 1. Programme Uruchom ArcCatalog z pakietu ArcGIS (Démarrer/Wszystkie programy/arcgis/arccatalog). Okno główne ArcCatalog (podobnie jak ArcMap) podzielone jest na dwie części (Ryc. 1). Po lewej znajduje się okno ze strukturą źródeł danych (arbre du catalogue), gdzie widać lokalne dyski komputera, bazy danych i serwisy internetowe, a także skrzynki narzędziowe (boîtes à outils). Prawa strona to duże okno służące do podglądu danych, edycji danych w tabelach czy metadanych. 24

25 Ryc. 1. Gówne okno programu ArcCatalog. 2. Podłączanie folderu z danymi. Przy pierwszym uruchomieniu aplikacja ArcCatalog "nie widzi" lokalnych dysków komputera. Aby uzyskać do nich dostęp, a także do napędów DVD/USB czy innego komputera w sieci, konieczne jest tzw. podłączenie do katalogu (Se connecter au dossier). Blague à bardzo sprytne rozwiązanie, bo pozwala na stałe zdefiniować wybrane dyski lub tylko katalogi z danymi, dzięki czemu mamy do nich błyskawiczny dostęp, bez żmudnego keszukiwania kzeszukiwania dzięki czemu mamy do nich błyskawiczny dostęp. W analogiczny sposób można "odłączyć" niepotrzebne dyski, katalogi (np. C:/Program Files). W ten sposób dodawanie i wyszukiwanie danych w ArcGIS na komputerze staje się prostsze, szybsze i efektywniejsze. 25

26 Ryc. 2. Komenda podłączania katalogu i towarzyszące jej okno dialogowe. Aby podłączyć dowolny dysk, dossier lub napęd DVD/USB wybierz z menu Fichier - Se connecter au dossier i wskaż wybrany dossier z danymi (Ryc. 2). Podłączony dysk lub katalog wyświetli się natychmiast na liście w oknie Catalogue Tree. Chcąc odłączyć dossier wystarczy na niego kliknąć prawym przyciskiem i wybrać komendę Déconnecter le dossier. Polecenie 2. Z katalogu C:/ArcGIS_cwiczenia podłącz dossier Cw Sposoby wyświetlania danych w ArcCatalog. ArcCatalog fournit des informations détaillées sur le contenu de l'application. Do dyspozycji są trzy zakładki (Ryc. 3A): Contenu - pokazuje obiekty zawarte w wybranym folderze. Aby wyświetlić dane z dowolnego katalogu należy kliknąć w niego w lewym oknie ArcCatalog (Ryc. 3B). W prawym oknie pojawi się zawartość. Można ją wyświetlać na kilka sposobów, po wybraniu jednej z czterech ikon w Menu głównym (Ryc. 3C) można wyświetlać dane jako: o Grandes icônes - duże ikony, o Liste - z, o Détails Aperçu - pozwala na podgląd wybranej warstwy danych (wektorowych lub rastrowych) avec kilku trybach (Ryc. 4A): 26

27 o Géographie - tzw. tryb graficzny - podgląd danych wektorowych lub rastrowych, o Table - tabela - podgląd danych atrybutowych (tylko dla danych wektorowych) analyste 3D rozszerzenie). Aby przełączać się pomiędzy widokami (graficznym lub tabelarycznym) należy użyć rozwijalnej listy na dole okna podglądu (Ryc. 4B). Ryc. 3. Zmiana sposobu podglądu danych avec ArcCatalog. 27

28 Ryc. 4. Opcje Aperçu podglądu danych wektorowych. Description - pokazuje opisową informację na temat wybranych danych, tzw. métadane. Na metadane składają się informacje opisowe oraz właściwości. Informacje opisowe wprowadzane są przez użytkownika, np. rok utworzenia, prawa autorskie i dystrybucyjne, słowa kluczowe, opis, róa, literatura, itd. Z kolei właściwości generowane są automatycznie, ponieważ charakteryzują obiektywne cechy danych takie jak: zasięg przestrzenny, zastosowany układ współrzędnych, it. Styl wyświetlania metadanych można zmieniać wybierając w menu : Personnaliser - Options ArcCatalog. - Métadonnées - Style de métadonnées. Style de préférence à celui de la directive sur les métadonnées INSPIRE. W każdej chwili można własnoręcznie dodać informacje opisowe dotyczące danych po wybraniu komendy Modifier w oknie metadanych. 28

29 Polecenie 3. Wyświetl zawartość katalogu Cw_02 jako listę ze szczegółami wyświetl tabelę atrybutów dowolnego pliku typu shapefile oraz jego metadane. 4. Przeglądanie danych rastrowych. Wyświetlanie danych rastrowych następuje po kliknięciu w wybrany plik w lewym oknie ArcCatalog (Catalog Tree) - zostaną wtedy one wyświetlone w prawym oknie. Przy pierwszym wczytywaniu rastra w dużej rozdzielczości i o dużym rozmiarze programme może wyświetlić okno dialogowe (Ryc. 5) z zapytaniem o utworzenie tzw. piramide. Ryc. 5. Okno dialogowe związane z budowaniem piramid. Piramidy to rastry o zmniejszonej rozdzielczości używane w celu zwiększenia wydajności wyświetlania. Piramidy przyspieszają wyświetlanie danych rastrowych w małych skalach, bo pobierają tylko dane z określonej rozdzielczości, która jest aktualnie wymagana. Bez piramid, cały zestaw danych musi być każdorazowo odczytywany z dysku i ponownie próbkowany do niższej rozdzielczości (rééchantillonnage). Przykład działania piramid dzięki zastosowaniu kompresji i przepróbkowania rastra pokazany jest na Ryc. 6. Piramidy tworzone są tylko raz, przy pierwszym wczytywaniu rastra. Aby program domyślnie, bez pytania tworzył piramidy przy każdym nowo wczytywanym rastrze należy wybrać z menu: Personnaliser - Options ArcCatalog - Raster - Jeu de données raster i zaznaczyć opcję: Toujours construire des pyramides et ne pas demander à l'avenir. 29

30 Ryc. 6. Filozofia działania piramid. 5. Podgląd właściwości plików wektorowych i rastrowych. ArcCatalog umożliwia podgląd właściwości zarówno plików wektorowych jak i rastrowych. W tym celu należy kliknąć prawym przyciskiem na danym pliku i z menu wybrać Propriétés (Ryc. 5). Ryc. 7. Wejście do właściwości (Propriétés) fichier de formes pliku. 30

31 Po wybraniu Propriétés wyświetla się okno dialogowe z zestawem zakładek (Ryc. 8): Général - informuje o nazwie danych, aliase oraz geometrycznym typie danych. Système de coordonnées XY - pokazuje informacje na temat aktualnie przypisanego układu współrzędnych (Ryc. 8A) jeśli dolne okienko pokazuje napis <Unknown> (Ryc. 8B) znaczy, żełuk nie jadznazy Aby nadać układ, wystarczy znaleźć w górnym okienku wybrany układ, kliknąć w niego i zatwierdzić OK. Paramétrie wybranego układu wyświetlą się w dolnym okienku. Inną metodą nadawania układu jest kliknięcie w ikonę kuli ziemskiej (Ryc. 8C) i wybranie opcji: o Nouveau - aby samemu zdefiniować parametry nowego układu, o Import - aby zaimportować układ pliku file z innego Champs - prezentuje tabelę atrybutów (Ryc. 8D) z możliwością dodawania nowych atrybutów - wystarczy kliknąć w pusty wiersz kolumny Nom du champ (Ryc. 8E), a następnie obok w kobylumnie. Data Type (Rajzlic data type) , c'est à dire). Index - podgląd, które atrybuty są indeksowane, co wpływa na szybkość wyszukiwania i odpytywania atrybutów. Étendue de la fonctionnalité - wyświetla zasięg przestrzenny i wysokościowy danych. Ryc. 8. Okna dialogowe XY Coordinate System oraz Fields z menu Properties dla danych wektorowych. Dane rastrowe nie posiadają tabeli atrybutów, ale po kliknięciu prawym przyciskiem na pliku rastrowym i wybraniu z menu Propriétés widzimy okno z właściwościami (Ryc. 9). Można tu podejrzeć nazwę i rodzaj danych, lokalizację na dysku, format danych, ilość kolumn i rzędów, liczbę użytych kanałów, wielkość piksela, wielkość danych kieskompres, 31

32 przestrzenny, itp. Ponadto można nadać lub zmienić układ współrzędnych, obliczyć statystyki, a także zbudować piramidy dla danych rastrowych. ArcCatalog umożliwia także eksport danych rastrowych do innego formatu - należy kliknąć prawym przyciskiem na pliku rastrowym i wybrać z menu: Export - Raster To Different Format. Ryc. 9. Okno właściwości dla danych rastrowych. 6. Struktura danych wektorowych - fichier de formes pliki typu. Shapefile jest prostym, nietopologicznym formatem do przechowywania informacji o geometrycznej lokalizacji i atrybutach opisowych danych przestrzennych. Format zapisu warstwy wektorowej shapefile składa się z prefiksu i suffixu (prefix.suffix). Format shapefile składa się z trzech podstawowych plików: *.shp dane o geometrii obiektu, *.shx dane o wskaźniku kształtu (geomoetrii), indeks położenia geometrii obiektu, który wskaźniku kształtu (geomoetrii), indeks położenia geometrii obiektu, który wskaniku kształtu (geomoetrii) formacie base de données IV. Wszystkie pliki tworzone są automatycznie, mają taką samą nazwę (préfixe) i znajdują się w tym samym katalogu. Formatez le fichier de formes plus par rozszerzony w sumie et do dwunastu plików. 32

33 Dodatkowo mogą występować: *.prj dane o użytym układzie współrzędnych, *.sbn / *.sbx indeksy wiążące zapis danych geometrycznych i atrybutów, *.byl plin indeksy & #. *.ain / *.aih indeks atrybutowy aktywnych pól w tabeli, *.ixs indeks geokodowania dla plików shape, *.mxs indeks geokodowania dla plików shape (format ODB), *.atx indeks atrybutowy dla plików dla plików shape (format ODB), *.atx indeks atrybutowy wla plik shapedów nom de colonne.atx, *.shp.xml metadane przestrzenne w formacie XML, takie jak np. ISO 19115, *.cpg plik używany do określania strony kodowej (tylko dla *.dbf) do identyfikacji kodowanych znaków. 7. Tworzenie plików typu shapefile. Aby w ArcCatalog utworzyć nowy plik shapefile należy kliknąć prawym przyciskiem na wybranym katalogu (w którym chcemy umieścić plik shapefile) i z menu wybrać New - Shapefile (Ryc. 10). Ryc. 10. Wywoływanie komendy tworzenia pliku shapefile. 33

34 Pojawi się nam okno dialogowe (Ryc. 11), w którym należy zdefiniować podstawowe parametry pliku shapefile : Nom - nazwa pliku. Type d'entité - geometryczny rodzaj danych: o Point - dane punktowe. o Polyline - liniowe danois. o Polygone - poligonie. o MultiPoint - dane składające się ze zbioru punktów (stosowane np. do zbiorów danych wysokościowych typu LiDAR). o Multipatch - typ danych składający się z trójkątów i/lub pierścieni stosowany do modelowania obiektów 3D (np. budynków). Description - informuje o używanym układzie współrzędnych. Jeśli w oknie pojawia się napis Unknown Coordinate System, znaczy to, e do pliku shapefile nie jest przypisany żaden układ współrzędnych. Nadawanie układu współrzędnych opisano wcześniej - patrz pkt. 5). Ryc. 11. Okno dialogowe tworzenia pliku shapefile. 34

35 8. Katalog rastrów. Praca na dużych zestawach danych rastrowych powoduje często brak płynności podczas przeglądania zbioru lub nawet prostych zadań edycyjnych. Aby temu zaradzić użyteczne jest skorzystanie z narzędzia zwanego katalogiem rastrów (Catalogue raster). Katalog rastrów jest modelem danych służącym do zarządzania zbiorami rastrów. Generuje zasięgi wszystkich rastrów w postaci prostokątów, które wyglądem przypominają skorowidz (Ryc. 12). Wyświetlenie rastra następuje dopiero po odpowiednim przybliżeniu (powiększeniu). Utworzenie katalogu rastrów sprowadza się do trzech kroków: 1) stworzenia odpowiedniej geobazy mogącej przechowywać różne katalogi rastrów, 2) stworzenia odpowiedniej geobazy mogącej przechowywać różne katalogi rastrów, 2) stworzenia włagudowoawetra& kataloch& kataloch. Aby utworzyć katalog rastrów należy w ArcCatalog wybrać docelowy folder, w którym chcemy umieścić geobazę. Następnie klikając na nim prawym przyciskiem należy wybrać z menu Nouveau - Fichier Géodatabase lub Géodatabase personnelle (Ryc. 12). Następnie należy kliknąć prawym przyciskiem na utworzonej geobazie i wybrać z menu Nouveau - Catalogue raster (Ryc. 13). Ryc. 12. Menu Nouveau związane z tworzeniem nowej geobazy. 35

36 Ryc. 13. Menu Nouveau związane z tworzeniem nowego katalogu rastrów. W otwartym oknie dialogowym (Ryc. 14) w polu Nom du catalogue raster należy wpisać własną nazwę katalogu rastrów oraz w polu Type de gestion de raster wybrać Non géré (typ niezarządzany - powoduje powstanie listy geujzaizao rastrów bebe) . Pozostałe funkcje są opcjonalne, ale warto ustawić układ współrzędnych (Système de coordonnées pour la colonne raster), w którym zamierzamy pracować. Wybór należy zakończyć naciskając OK. Ryc. 14. Okno dialogowe tworzenia katalogu rastrów. 36

37 Po utworzeniu katalogu rastrów należy kliknąć na niego prawym przyciskiem i wybrać Load - Charger les jeux de données raster (Ryc. 15). Pojawi się następne okno dialogowe umożliwiające wskazanie rastrów, które chcesz załadować do katalogu (Ryc. 16). Po dodaniu rastrów zatwierdź przyciskiem OK. Ryc. 15. Komenda dodawania danych rastrowych do katalogu rastrów. Ryc. 16. Okno dialogowe dodawania rastrów do katalogu rastrów. Po załadowaniu danych do katalogu rastrów można w ArcCatalog obejrzeć jego zawartość (Ryc. 17). Po kliknięciu w wybrany raster można podejrzeć jego zawartość. 37

38 Ryc. 17. Wygląd utworzonego katalogu rastrów. Tak utworzony katalog rastrów można dodać do ArcMapy jako warstwę danych rastrowych. Klikając prawym przyciskiem w ArcMapie na dodanym katalogu rastrów i wybierając z menu Properties (Ryc. 18A) w otwartym oknie dialogowym można ustawić szereg opcji, m.in. kolor wyświetlanych kafelek (Afficher les wireframes comme :) lub powiększenie, przy którym kafelki zamienią się w rastry (Afficher comme wireframes lorsque le nombre de rasters dans l'extension dépasse) (Ryc. 18B). Ryc. 18. Okno właściwości katalogu rastrów w ArcMap. 38

39 9. Wywoływanie funkcji geoprzetwarzania (Géotraitement). ArcCatalog umożliwia również przeprowadzanie kilku podstawowych operacji związanych z analizami przestrzennymi i edycją danych. Po wejściu w menu Géotraitement pojawia się rozwijana lista z poleceniami edycyjnymi (Ryc. 19): Ryc. 19. Polecenia edycyjne z menu Géotraitement. Tampon - tworzenie bufora (poligonu otaczającego) ou zadanych wymiarach. Clip - przycinanie jednej warstwy do zasięgu drugiej, w warstwie wynikowej pozostają atrybuty z warstwy wycinanej. Intersect - przycinanie jednej warstwy do zasięgu drugiej, w warstwie wynikowej pozostają atrybuty obu warstw (tzw. część wspólna). Union - łączenie obiektów tego samego typu (np. linii, poligonów) w grupę obiektów. Fusionner - scalanie obiektów tego samego typu (np. linii, poligonów) avec jeden obiekt. Dissoudre - łączenie obiektów o określonych atrybutach. 39

40 Na Ryc. 20 przedstawiono w sposób graficzny działanie opisanych pokrótce operacji. Ryc. 20. Zasada działania poleceń edycyjnych wywoływanych z menu Géotraitement (na podstawie ArcMap 10.2 Help). IV ZADANIA SPRAWDZAJĄCE : dossier Podłącz kilka dowolnychów, w tym foldery z Cw02 (dane_do_katalogu_rastrow oraz dane_do_przegladania). W ArcCatalog przejdź do katalogów z danymi (patrz wyżej) i obejrzyj dokładnie zwarte tam dane. Zastosuj różne sposoby wyświetlania danych z katalogu (duże ikony, lista, lista ze szczegółami, miniatury). Wyświetl poprawnie widok z geometrią, a następnie tabelę atrybutów do każdej warstwy danych. Przejrzyj okno z metadanymi. Obejrzyj wszystkie zakładki, a także zorientuj się w różnicach w wyświetlaniu zawartości metadanych (styl wyświetlania). 40

41 Wyświetl poprawnie dane rastrowe odczytaj informacje dodatkowe na temat rastrów (rozdzielczość, wielkość nieskompresowana, układ współrzędnych, itd.) Nadaj pięciradbudujzuk, pira Stwórz po dwie warstwy tematyczne (pliki shapefile) z następujących rodzajów: punktów, linii i poligonów. Każdemu plikowi nadaj nazwę i dowolny układ współrzędnych. Utwórz katalog rastrów na podstawie danych z Cw02 (C:ArcGIS_cwiczeniaCw02dane_do_katalogu_rastrów). Zdefiniuj układ współrzędnych V UMIEJĘTNOŚCI ZAWARTE W WICZENIU 2: Podłączanie katalogu z danymi. Modyfikowanie wyglądu (parametrów, wizualizacji) warstw danych wektorowych i rastrowych. Otwieranie i zamykanie tabeli atrybutów. Modyfikowanie istniejących i tworzenie nowych plików shapefile. Dodawanie atrybutów do nowo tworzonych plików shapefile. Podgląd i edycja metadanych warstw wektorowych. Podgląd właściwości plików wektorowych i rastrowych. Tworzenie piramid dla danych rastrowych. Zmiana układu współrzędnych dla danych wektorowych i rastrowych. Tworzenie i obsługa katalogu rastrów. Wywoływanie funkcji geoprzetwarzania (géotraitement). VI PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA : Litwin L., Myrda G., 2005 : Systemy Informacji Geograficznej. Zarządzanie danymi przestrzennymi avec SIG, SIP, SIT, LIS. Wydawnictwo Helion. 286 art. Longley P.A., Goodchild M.F., Maguire D.J., Hind D.W., 2006 : SIG. Teoria i praktyka, PWN, Varsovie. 520 art. Urbański J., 1997 : Zrozumieć GIS. PWN, Varsovie. 144 art. Werner P., 2004 : Wprowadzenie do systemów geoinformacyjnych. Uniwersytet Warszawski, Varsovie. 200 ss. 41

42 ĆWICZENIE 3. Rektyfikacja rastrów w ArcMap. PRZEWIDYWANY CZAS TRWANIA WICZENIA : 2 x 1,5 godz. SŁOWA KLUCZOWE: kalkulator Zadorskiego, rektyfikacja, georeferencja, punkty kontrolne, przycinanie rastra, snapping, export danych rastrowych, Image Analysis. Je WSTĘP Dane rastrowe (zeskanowane mapy, zdjęcia lotnicze i satelitarne) bardzo często nie zawierają informacji na temat lokalizacji w przestrzeni. Aby dane rastrowe mogły być wykorzystywane w systemach SIG należy nadać im informacje o ich usytuowaniu w przestrzeni tzn. nadać dane georeferencyjne. Rektyfikacja jest procesem przekształcenia geometrycznego powierzchni warstwy rastrowej wraz z określeniem jej układu współrzędnych. W dużym uproszczeniu proces ten polega na: przeskalowaniu, skręceniu, obróceniu czy przesunięciu rastra. W zastosowaniach profesjonalnych, wymagających dużej precyzji, bardzo ważnym elementem jest jeszcze korekcja zniekształceń. Proces rektyfikacji polega na trzech głównych etapach: 1) dodaniu punktów kontrolnych 2) nadaniu im odpowiednich współrzędnych oraz 3) wyborze transformacji geometrycznej. Programme ArcMap z pakietu ArcGIS umożliwia szybkie nadanie danych georeferencyjnych dowolnemu rastrowi. Zadanie to może odbyć się w dwojaki sposób: metodą Punktów Kontrolnych (GCP Ground Control Points) tzw. łączników - poprzez wskazanie wektorami tych samych obiektów na rastrze i w warstwie (lub innym rastrze) posiadającej już informacje o geoodniesieniu, metodą tabeli łączników (Link Table) - tzn. poprzez wpisanie do tabeli dokładnych współrzędnych wybranych na rastrze obiektów. Obie metody są skuteczne, ale najczęściej stosowaną jest metoda pierwsza łącznikowa. II CEL I ZAKRES WICZENIA Pierwszą i najważniejszą czynnością w tworzeniu nowego projektu w ArcMap jest uporządkowanie zgromadzonych danych i sprowadzenie ich do wspólnego & &&programnych danych zgromadzonych danych i sprowadzenie ich do wspólnego&mianowanik Celem ćwiczenia jest nauczenie się wprowadzania współrzędnych geograficznych do mapy rastrowej niezorientowanej przestrzennie. Bardzo często zdarza się, że mapy wykorzystywane w badaniach zrobione zostały w różnych układach odniesienia (1942, 1965, 1980, 1992, 2000 lub innych lokalnych układach). Zachodzi wtedy konieczność przeliczenia współrzędnych punktów z jednego układu na inny (np. z układu 42

43 1965 na układ 1992). W tym celu można posłużyć się darmowym skryptem Excela Kalkulator Zadorskiego lub programem autorstwa prof. A. Kadaja TransPol. Pracując z w/w programami należy być bardzo precyzyjnym podczas wprowadzania danych, bow w przeciwnym razie albo program nie zadziała, albo obliczenia obarczone będą błędem dyskwalifikującym te dane. Pierwszym krokiem w niniejszym ćwiczeniu, zmierzającym do nadania informacji georeferencyjnych Råström, jest odczytanie WSP & oacutełrzędnych NAROŻNIK & oacutew mapy z arkusza w układzie 1942 (w stopniach długości i szerokości geograficznej), un następnie przeliczenie ich Kalkulatorem Zadorskiego na WSP & oacutełrzędne w układzie 1992 (Zapis metryczny X i Y) . W następnym etapie ćwiczenia wprowadzone zostaną przeliczone punkty (narożniki map) do programu ArcMap dwoma różnymi metodami i przeprowadzony proces georeferencji, a następnie rektyfikacji. W ostatnim kroku zrektyfikowane rastry docięte zostaną do Ramki Danych, par sprawdzić dokładność dopasowania treści mapy dwóch sąsiednich arkuszy mapy (Bytom i Siewierz). III OPIS ĆWICZENIA 1. Odczytywanie współrzędnych z mapy i przeliczanie z układu 1942 na Polecenie 1. Z czterech narożników arkusza mapy odczytaj współrzędne. Jest à Mapa Sozologiczna arkusz M D (Bytom) w skali 1: Wypełnij teraz tylko tabelę 1 A. Druga tabela (1 B) uzupełniona zostanie w dalszej części ćwiczenia. Ryc. 1: Przykładowy schemat kolejności odczytu WSP & oacutełrzędnych z arkusza mapy Wypełnij poniższą Tabele (Tab.1) wpisując po lewej stronie odczytane z mapy WSP & oacutełrzędne w układzie 1942, un po prawej stronie przeliczone Kalkulatorem Zadorskiego (Ryc.2) WSP & oacutełrzędne w układzie Tab. 1: Tabele do odczytu współrzędnych w układzie 1942 i przeliczenia ich na układ Arkusz M D (Bytom) 1 B L 2 B L 3 B L 4 B L Układ 1942 Układ 1992 X Y X Y X Y X Y 43

44 Arkusz M C (Siewierz) 1 B L 2 B L 3 B L 4 B L Układ 1942 Układ 1992 X Y X Y X Y X Y Aby przeliczyć współrzędne z jednego układu na inny muszą być znane podstawowenikrefpoł na ich.p. Odpowiedz: Na jakiej elipsoidzie został założony układ 1942? W strefie jakiego południka osiowego w układzie 1942 (15 o czy 21 o ) położone jest województwo ląskie? Ryc. 2. Okno Kalkulatora Zadorskiego z przykładowym ustawieniem parametrów danych wejściowych i wyjściowych. 44

45 2. Przygotowanie danych do rektyfikacji za pomocą ArcMap. Polecenie 2. Programme ArcMap d'Uruchom, un ustaw następnie własne środowisko pracy za pomocą narzędzia Paramètres d'environnement (z głównego Menu wybierz Geoprocessing Environments) (Ryc.3). Ustaw bieżące środowisko pracy ze ścieżką dostępu do katalogu Cw_03.Jest to bardzo rozbudowane menu, w którym w zależności od charakteru danych z jakimi się pracuje, można określić wiele pomocnych parametrów. Ryc. 3. Okno dialogowe do ustawień środowiska pracy Paramètres d'environnement. Polecenie 3. Dodaj warstwy polska_podzial.shp z katalogu C:/ArcGIS_cwiczenia/cw03. Dodaj 2 arkusze mapy M D i M C. Zmień nazwę plików rastrowych w Tabeli Zawartości przez dodanie do pliku M D dodatkowego słowa Bytom. W tym celu kliknij na zaznaczony plik raz myszą i po uaktywnieniu okna do edycji dopisz wyraz Bytom. W przypadku rastra z arkuszem M C dopisz słowo Siewierz (ryc. 4). 45

46 Ryc. 4. Okno Tabeli Zawartości i edycja nazwy wybranego pliku. SPOSÓB I Metoda Move To (dla arkusza M D Bytom). W pierwszym etapie należy wprowadzić 4 własne punkty ze współrzędnymi narożnika mapy. W tym celu należy stworzyć nową warstwę punktową o nazwie punkty_georef1.shp. Polecenie 4. Nadaj nowej warstwie układ współrzędnych 1992 (zaimportuj z warstwy polska_podzial.shp). Dodaj nowo utworzoną warstwę do projektu. Rozpocznij edycję warstwy punkty_georef1.shp - kliknij prawym klawiszem myszy na nazwie pliku i wybierz funkcję: Edit Features - Start Editing. W nowo otwartym oknie edycji w zakładce Créer des fonctionnalités - Outil de construction kliknij w Point. Teraz można już narysować 4 punkty na powiększonym widoku warstwy polska_podzial.shp. (Rozłóż je podobnie do rozkładu narożników mapy kształt prostokąta, pris par w środku znalazła się cała warstwa polska-podzial.shp). Po wrysowaniu punktów należy wybrać narzędzie Edit Tool (Ryc.5) i czarną strzałką kliknąć dwukrotnie w pierwszy punkt, un następnie pod prawym klawiszem myszy wybrać funkycję. Ryc. 5. Outil d'édition Narzędzie. W oknie, które się pojawiło należy wpisać, przeliczone współrzędne i zatwierdzić klawiszem Entrez. Punkty przemieszczą się dokładnie w miejsce wpisanych współrzędnych. Ryc. 6. Okno narzędzia Déplacer Pour faire wprowadzania współrzędnych. 46

47 Polecenie 5. Sprawdź w jakich jednostkach zostaną wpisane dane. Służy do tego zakładka w górnym prawym rogu okna, pod ikoną. Zauważ, le danois w ArcMap powinny zostać wpisane odwrotnie niż przeliczone Kalkulatorem Zadorskiego (zamieniony X i Y) czy wiesz dlaczego? Po wprowadzeniu współrzędnych do czterech punktów zakończ edycję warstwy. Można teraz przystąpić do wprowadzania georeferencji (punkt 3). SPOSÓB II Metoda GoTo XY (dla arkusza M C Siewierz). Allez à XY (Ryc.7). W tym celu ponownie należy odczytać współrzędne z 4 narożników i przeliczyć je w Kalkulatorze Zadorskiego z układu 1942 na 1992 (patrz polecenie 1). Polecenie 6. Kliknij w ikonę narzędzia Allez au menu XY w gł&oacutownym. Wprowadź przeliczone współrzędne X i Y lewego górnego narożnika mapy (nr 1). Upewnij się, czy w ostatniej zakładce Unités ustawione są jednostki odpowiednie dla wybranego układu (métrie dla układu 1992). Ryc. 7. Okno narzędzia Allez à XY do wprowadzania współrzędnych. Jeśli współrzędne zostały poprawnie wpisane zatwierdź je funkcją Ajouter un point. Punkt pierwszego narożnika mapy wyświetli się. Powtórz dodawanie współrzędnych dla pozostałych trzech narożników mapy (nr 2, 3 i 4). Zauważ, e punkty które powstały nie należą do żadnej warstwy znajdującej się w Tabeli Zawartości. Punkty te są tzw. grafiką, którą można przekonwertować na warstwę wektorową shp. W tym celu: Menu Z Dessin wybierz opcję Convertir des graphiques en entités (Ryc. 8). 47

48 Zaznacz następujące opcje jak na ryc.9: Ryc. 8. Wywołanie funkcji Convertir des graphiques en fonctionnalités. Ryc. 9. Okno dialogowe funkcji Convertir les graphiques en fonctionnalités. Po zatwierdzeniu zmian przez OK pojawi się zapytanie czy dodać warstwę do projektu. Należy się zgodzić. Warstwa punktowa zostanie zapisana i dodana do Tabeli Zawartości. Zmień domyślny zielony kolor warstwy georefer2.shp na czerwony. Teraz należy zaznaczyć czarną strzałką z narzędzi graficznych Dessin cztery dodane punkty (przez funkcję Aller à XY w oknie Widoku) i usunąć je klawiszem Supprimer. 48

49 3. Nadawanie geoodniesienia. Proces georeferencji będzie polegał na wskazaniu w pierwszej kolejności narożnika rastra, a w drugiej punktu, do którego raster ma zostać przypisany. Czynność ta zostanie powtórzona czterokrotnie, par każdemu narożnikowi wskazać odpowiedni punkt z odpowiednimi współrzędnymi. W pierwszym etapie należy upewnić się czy narzędzie do georeferencji (géoréférencement) jest włączone. Jeśli nie, należy nacisnąć prawym klawiszem myszy na puste miejsce na gł&oacutownym pasku Menu i wybrać to narzędzie lub przez opcję Personnaliser les barres d'outils (Ryc. 10). Ryc. 10. Okno narzędzia Géoréférencement. Teraz można przystąpić już do nadania geoodniesienia dla arkusza M D Bytom. Sprawdź czy arkusz Bytom jest włączony, natomiast arkusz Siewierz wyłącz. Sprawdź, również czy w okienku Layer w narzędziu Jest de géoréférencement wyświetlony odpowiedni arkusz (M D Bytom). Wykonaj następujące kroki: Powiększ warstwę punkty_georefer1.shp do całego zasięgu Widoku (w Tabeli Zawartości prawym klawiszem kliknij w tą warstwę i wybierz narzędzie Zoom To Layer) (Ryc) Ryc. 11. A - Zaznaczona funkcja powiększania do zasięgu danej warstwy. B - Raster M D Bytom został dopasowany do zasięgu warstwy punkty_georefer1 funkcją Fit To Display. 49

50 W następnym etapie należy wybrać w oknie narzędzia Georeferencig funkcję Fit To Display. Raster powinien dopasować się zasięgiem do zasięgu wcześniej wyświetlonych punktów warstwy punkty_georefer1. Niestety dopasowanie to nie jest satysfakcjonujące z powodu obszernego opisu pozaramkowego mapy i punkty warstwy wektorowej nie znajdują się w przybliżeniu w narożnikach, które odpowiadajnyt Z Tego też powodu należy ponownie kliknąć prawym przyciskiem na nazwie rastra (w Tabeli Zawartości, po lewej stronie Widoku) Menu iw, kt & oacutere się pojawi wybrać Zoom sur la couche, żeby powiększyć Mape faire rozmiar & oacutew całego Okna, une następnie powiększyć narzędziem Lupy Lewy g & oacuterny r & oacuteg arkusza . Po powiększeniu należy kliknąć w ikonkę w narzędziu Géoréférencement (służącą do dodawania punktów kontrolnych). Kursor powinien zamienić się w krzyżyk. Trzeba kliknąć nim bardzo precyzyjnie w lewy górny róg narożnika rastra. W następnym kroku należy wywołać funkcję Zoom To Layer dla warstwy punkty_georefer1, by powiększyć plik shape do rozmiarów całego okna. Narzędziem lupy można powiększyć (analogicznie jak przed chwilą raster) punkt odpowiadający współrzędnym lewego górnego narożnika mapy, a następnie ponownie klikwinąć w ikonę i wursor. W ten sposób tworzone są tzw. punkty kontrolne (points de contrôle au sol GCP) (Ryc. 12). Czynności te należy powtórzyć czterokrotnie, par dla każdego z narożników rastra wskazać odpowiedni punkt warstwy wektorowej punkty_georefer1.shp. Ryc. 12. Punkty kontrolne (czerwone krzyżyki) dla arkusza M D utworzone w trakcie procesu georeferencji. 50

51 Po dodaniu ostatniego czwartego punktu kontrolnego pojawi się niebieska linia wskazująca na średni błąd kwadratowy RMS (moyenne quadratique). Sprawdź jaki został uzyskany błąd RMS przez kliknięcie w pasku narzędzi Géoréférencement ikony Tabeli Łączników (Link Table) (Ryc. 13). W poniższej tabeli zawarte są współrzędne nadanych punktów kontrolnych sczytanych z rastra oraz współrzędne punktów, do których chcemy raster wpasouać, do których chcemy jektegouklibowaz, Można tu także wybrać metodę transformacji rastra zależną od ilości wprowadzonych punktów kontrolnych (w naszym przypadku dla czterech punktów będzie to wielomian 1 stopnia transformacja afiniczna). Ryc. 13. Tabela łączników (Tableau de liens) z błędem RMS dla kalibrowanego arkusza mapy M D. Jeśli wszystkie cztery narożniki rastra wpasowaliśmy w cztery stworzone wcześniej punkty znaczyć to będces nadawaniaee pro. Należy teraz przejść do menu narzędzia Géoréférencement i kliknąć Rectify (Ryc. 14). Ryc. 14. Okno narzędzia Rectifier. 51

52 W otworzonym oknie Rectify wykonaj poniższe czynności: W oknie, które się pojawiło wybierz rozszerzenie pliku TIFF. Wskaż gdzie ma być zapisany nowy plik C:/ArcGIS_cwiczenia/Cw03 i naciśnij Enregistrer. (należy wskazać samą nazwę folderu, do którego ma zostać zapisany raster, a nie wchodzić do niego, ponieważ funkcja zapisu wówczas nie będzie aktywna). Programme automatycznie nada inną nazwę pliku niż oryginalny poprzez dodanie na końcu cyfry 1. Automatycznie też zostaje wybrana metoda przepróbkowania (rééchantillonnage) najbliższego sąsiedztwa, kt&żoacuter Po wykorzystaniu funkcji Rectify informacja geoprzestrzenna została dopisana do rastra na stałe. Teraz niezależnie od oprogramowania GIS będzie można odczytywać informacje o współrzędnych na naszej zrektyfikowanej mapie. 4. Wycinanie rastra za pomocą grafiki (dla arkusza M D). Raster można dowolnie przycinać bez groźby utraty informacji na temat georeferencji. Aby to zrobić należy: włączyć raster, który ma zostać docięty (M D), z paska narzędziowego Dessin wybrać poligon granicami treści mapy (Ryc. 15). je narysować kształt, który będzie Ryc. 15. Narzdzia do grafiki. Kliknij dwukrotnie na narysowany poligon i zmień sposób wyświetlania (bez koloru, czerwony kontur o grubości linii 2) tak jak pokazano na rycinie

53 Ryc. 16. Właściwości warstwy graficznej. W Tabeli Zawartości kliknij prawym przyciskiem myszy na nazwę rastra (M D Bytom), Wybierz: Data - Export Data i postępuj zgodnie z opcjami zaznaczonymi na rycinie 17. Zmień domyślne opcje na Selected Graphics (Détourage). Zostaw domyślną nazwę pliku (programme sam automatycznie ją nadaje). Format Zmień au format TIFF. Potwierdź zmiany przez Enregistrer. Po wycięciu pojawi się zapytanie czy dodać nową warstwę do projektu, zaakceptuj komunikat. Wyłącz teraz oryginalny raster M D Bytom.tif i pozbądź się już niepotrzebnej grafiki. W tym celu strzałką z narzędzi graficznych podświetl wcześniej narysowaną granicę i usuń ją poprzez klawisz Supprimer. 53

54 Ryc. 17. Okno dialogowe Exportu danych. 5. Wycinanie rastra za pomocą warstwy wektorowej (dla arkusza M C Siewierz). Polecenie 7. Stwórz nową warstwę poligonową, dodaj do niej układ współrzędnych 1992 i nazwij ją Poligon.shp. Warstwę, którą stworzymy, wykorzystamy do wycięcia z mapy M C samej treści tej mapy bez opisu pozaramkowego. W tym celu: Rozpocznij edycję nowej warstwy, wybierając pod prawym klawiszem na nazwie Poligon.shp funkcję Modifier les fonctionnalités Commencez à éditer. Kliknij w nowo otwartym oknie na Poligon.shp i zaznacz w oknie Construction Tool możliwość narysowania poligonu o dowolnym kształcie (Ryc. 18). W menu Edycja (Editor Snapping - Snapping Toolbar) włącz opcję dociągania (Snapping). Pozwala ona na precyzyjne dociągnięcie kursora do zadanego węzła, linii - segmentu czy punktu końcowego. W opcjach snappingu ustaw tolerancję na 50 pikseli i zaznacz dociąganie do punktu (Point Snapping). 54

55 Ryc. 18. Okno edycji warstwy Poligon oraz włączona funkcja dociągania (claquement). Możesz rozpocząć tworzenie poligonu. Teraz narożniki nowego obiektu będą dociągane do punktów warstwy georefer2.shp j'ai fait miały à samo położenie. Po zakończeniu tworzenia poligonu zakończ edycję (Éditeur - Arrêter l'édition). W następnym etapie należy warstwę wektorową Poligon.shp zmienić na grafikę przyciskając prwym klawiszem myszy na nazwie i wybierając opcję Convertir les fonctionnalités en graphiques (Ryc. 19). Ryc. 19. Okno dialogowe konwersji warstwy wektorowej na grafikę. Kliknij na poligon grafikę zaznaczając go i postępuj analogicznie jak w przykładzie powyżej dotyczącym wycinania rastra poprzez grafikę (patrz punkt 4). 55

56 Polecenie 8. Powiększ obraz w miejscu łączenia dwóch arkuszy i sprawdź jak dokładnie zostały wpasowane i docięte. Z czego wynikają ewentualne błędy? 6. Exporter danych rastrowych (funkcja Export Map i Image Analysis). Polecenie 9. Wyświetl dwa docięte arkusze mapy sozologicznej i powiększ maksymalnie do zasięgu całego okna Widoku. Obraz w Widoku można w prosty sposób wyeksportować do popularnych graficznych formatów typu tiff, jpeg i innych (Ryc. 20). Fichier Jeśli wybrana zostanie funkcja - Exporter la carte. z głównego Menu, obraz zostanie zapisany w wybranym miejscu na dysku fragment docięty do ramki Widoku, który aktualnie jest wyświetlany. Przy zaznaczeniu opcji Write World File raster zapisze się z georeferencjami. Jest również możliwość zaznaczenia rozdzielczości zapisu obrazu (wybierz 400 dpi). Polecenie 10. Zapisz obraz pod nazwą polaczone_export.tiff. Po zatwierdzeniu opcji Zapisz dodaj wyeksportowany obraz do projektu. Ryc. 20. Carte d'exportation d'Okno Narzędzia. Drugim sposobem zapisania na dysku aktualnego widoku mapy jest możliwość wykorzystania funkcji dostępnej z pozycji gł&oacutwnego Menu (Windows Image Analysis). W dix sposób, podobnie 56

57 jak przez funkcję Exporter la carte można m.in. zapisać obraz rastrowy docięty do ramki okna Widoku z informacją o geoodniesieniu (Ryc. 21). Ryc. 21. Analyse d'image d'Okno narzędzia. Narzędzie Image Analysis składa się z trzech okien. W pierwszym górnym, pojawia się lista rastrów dołączonych do projektu. Występuje tu możliwość podświetlenia jednego lub kilku rastrów, na których ma być dokonana operacja/analiza. W środkowym oknie - Afficher znajdują się funkcje poprawy, wzmacniania wyświetlania obrazu, oraz możliwość zmiany kolejności kanałów przy np. obrazach satelitarnych. Tutaj też możliwe jest ustawienie przeźroczystości (Transparence) rastra. Okno dolne Traitement posiada m.in. funkcję docinania, maskowania, wskaźnika NDVI kompozycji kanałów, różnicy, czy mozaikowania. Polecenie 11. Powiększ raster polaczone_eksport.tiff do wielkości jeziora Świerklaniec. W górnym oknie Analyse d'images podświetl nazwę rastra. Clip de traitement Wybierz funkcję wycinania. Raster automatycznie doda się do projektu (zapisał się natomiast w plikach tymczasowych). Zapisz nowy plik najpierw klikając na jego nazwę w górnym oknie (wskazując w ten sposób, który plik ma być zapisany), une exportation następnie na ikonkę. Wskaż ścieżkę dostępu do katalogu z Cw_03 i zmień jego nazwę na polaczone_eksport_clip.tiff. 57

58 Ryc. 22. Okno narzędzia Image Analysis z podświetloną funkcją docinania Clip. IV ZADANIA SPRAWDZAJĄCE Wykonaj rektyfikację dla sąsiadujących arkuszy M B oraz M A wprowadzając współrzędne drugą metodą (Aller à XY). Wytnij zrektyfikowane arkusze pozbawiając je opisu pozaramkowego dowolną metodą. V UMIEJĘTNOŚCI ZAWARTE W WICZENIU 3: Wyświetlanie nowych pasków narzędziowych. Przeliczanie współrzędnych z jednego układu na inny. Dodawanie punktów kontrolnych w procesie georeferencji. Odczyt błędu RMS. Rektyfikowanie rastra. Tworzenie nowych obiektów poligonowych. Docinanie rastra do dowolnych granic. Użycie funkcji claquement. Exporter le rastra. 58

59 VI PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA: Affek A. 2012: Kalibracja map historycznych z zastosowaniem SIG. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, PTG, Sosnowiec s Urbański J., 2012 : GIS w badaniach przyrodniczych. livre électronique. 266 art. Werner P., 2004 : Wprowadzenie do systemów geoinformacyjnych. Uniwersytet Warszawski, Varsovie. 200 ss. 59

60 ĆWICZENIE 4. Tworzenie i edycja warstw wektorowych, tabel, map tematycznych i kompozycji w ArcMap. PRZEWIDYWANY CZAS TRWANIA WICZENIA : 2 x 1,5 godz. SŁOWA KLUCZOWE: tworzenie i edycja warstwy wektorowej, mapa bazowa (fond de carte), wektoryzacja, tabela atrybutów, łączenie tabel, etykiety, symbolizacja - kartodiagram, kompozycja, ramka danych. Je WSTĘP Każda warstwa wektorowa może być przedstawiona za pomocą pojedynczego symbolu czy barwy lub też może zostać zróżnicowana w sposób kolorystyczny lub wielkościowo na podanegowie attabwie. Dzięki temu, w łatwy sposób, można stworzyć mapę tematyczną (np. kartogram lub kartodiagram). W tworzeniu tego typu map (warstw tematycznych) niezbędne jest wykorzystanie funkcji symbolizacji zmiany sposobu wyświetlania warstwy w zależności od charakteru danych, które chcemy zaprezentowaćJest pięć głównych metod prezentacji danych w ArcMap: Pojedynczego Symbolu (Caractéristiques), Wartości Unikalnej (Catégories), Reprezentacji Ilościowej (Quantités), Wykresu kartodiagramu (Graphiques) I Wielu Atrybutów (Attributs). II CEL I ZAKRES WICZENIA Celem niniejszego ćwiczenia jest utworzenie nowej warstwy tematycznej o charakterze poligonu oraz stworzenie tabel, import danych, a następnie przedstawienie graficznechow dgromadzony. W pierwszej części ćwiczenia przedstawiono możliwość dołączenia do projektu mapy rastrowej, jako tzw. mapy bazowej, na podstawie której możliwe jest dokonanie np. digitalizacji wymaganych obiektów. W następnym kroku zostaną utworzone poligony dla wskazanych 10 stanów USA. Remplacez Sketch. Następnie poszczególne tematy zostaną połączone i zapisane w jednej warstwie tematycznej. W kolejnym etapie zostanie wykorzystane narzędzie do łączenia tabel, dzięki któremu tylko dla wybranych 10 stanów dołączone będą dane atrybutowe z oryginalnej warstwy states.sdc. Na podstawie zgromadzonych w tabeli atrybutów danych w nowo powstałej warstwie stworzonych zostanie kilka kartodiagramów ukazujących zróżnicowanie w poszczególnych stanach npp. pod względem płci, wieku czy zamieszkania. Zapoczątkowane tu będzie wykorzystanie opcji symbolizacji. W następnym 5 ćwiczeniu, temat ten będzie kontynuowany. 60

61 Ostatnim etapem pracy będzie wykonanie kompozycji, a więc mapy gotowej do wydruku, z dołączoną skalą, legendą, kierunkiem północy, tytułem oraz danymi statystycznymi wsuaci tab wykli. III OPIS ĆWICZENIA Polecenie 1. Programme Uruchom ArcMap, a następnie dodaj dane z katalogu C:/ArcGIS_cwiczenia/cw_04: States.sdc i State Boundaries_lyr.shp Ustaw bieżące środowisko pracy: C:/ArcGIS_cw_cw/ Zmień grubość i kolor linii wyświetlanej warstwy State Boundaries_lyr.shp (kolor czerwony, grubość 2). Podpisz wszystkie stany, korzystając z danych umieszczonych w tabeli atrybutów. 1. Dodawanie mapy bazowej do projektu i sposoby jej zapisu (opcja działa przy dostępie do Internetu). W ArcMap możliwe jest podpięcie tzw. mapy bazowej (Carte de base), która pozwala na szybkie zorientowanie się w naszej przestrzeni roboczej i jest świetnym materiałem rastrowym do wszelkich prac wektoryzacyjnych - digitalizacji (w zenokno W celu dodania mapy jako podkładu rastrowego wybierz funkcję Fichier - Ajouter des données - Ajouter un fond de carte USA Topo Map. Pojawi się komunikat o niezgodności układów współrzędnych między warstwami, które już są w projekcie (ukł. GCS_North_American_1983) a nowo wczytaną mapą (ukł. WGS 84). Aby ujednolicić układy współrzędnych przyciśnij klawisz Transformations (Ryc.1). Następnie zatwierdź OK i przyciśnij Fermer. Ryc. 1. Okna do transformacji między układami współrzędnych. 61

62 Po zakończonej pomyślnie transformacji wczytana zostanie wybrana mapa bazowa USA Topo Map. Zapisz dołączoną mapę w katalogu Cw_04: Basemap_USA_Topo.lyr opcja pod prawym klawiszem myszy: Save As Layer File. (mapa bazowa zapisze się wówczas na dysku, lecz nadal niezbędne będzie wykorzystanie internetu do jej kolejnego dodania do projektu). Fichier Jeśli wybrana zostanie funkcja - Exporter la carte. obraz zostanie zapisany na dysku i będzie możliwość jego wyświetlania niezależnie od podłączenia do internetu. Należy pamiętać, aby zaznaczyć funkcję Write World File. Polecenie 2. Zrób kilka zbliżeń i sprawdź jak zmienia się dokładność mapy przy jej powiększaniu. Dodaj w ten sam sposób drugą mapę bazową: National Geographic. Zapisz jako : Basemap_Nat_Geogr.lyr. Zapisz wyświetlany fragment mapy poprzez opcję Export Map z georeferencjami w formacie TIFF. 2. Tworzenie i edycja warstw poligonowych za pomocą wektoryzacji mapy rastrowej. Polecenie 3. W ArcCatalogu utwórz 10 nowych poligonowych plików typu shp o nazwach 10 stanów (Arizona, Utah, Nevada, Wyoming, Colorado, Nouveau-Mexique, Kansas, Nebraska, Dakota du Sud, Dakota du Nord). Każdej z nowo powstałych warstw zaimportuj układ współrzędnych z warstwy states.sdc (GCS_North_American_1983) (Ryc.2). Ryc. 2. Okno z utworzoną warstwą poligonową dla stanu Arizona wraz z prawidłowo zaimportowanym układem współrzędnych. 62

63 Powiększ mapę tak, aby w centrum uwagi znalazł się jeden, wcześniej wybrany stan (Arizona). Wyłącz wszystkie warstwy i pozostaw tylko Basemap_Nat_Geogr.lyr oraz stworzone stany. Zadaniem będzie narysować wybrany obiekt (stan). W tym celu należy uruchomić edycję. W oknie Edytora powinno pojawić się 10 przed chwilą utworzonych warstw jak na rycinie 3. Kliknij w Arizona.shp i wybierz opcję rysowania nieregularnego poligonu. W tej chwili można rozpocząć proces wektoryzacji przerysowywania linii granicy stanu z podkładu rastrowego. Jeśli w oknie Créer des fonctionnalités nie pojawiła się nowa warstwa, która ma być edytowana, należy kliknąć na nią prawym klawiszem myszy w Tabeli Zawartości i wybrać funkcję Modifier les fonctionnalités Organiser les modèles de fonctionnalités. W oknie, które się pojawiło trzeba kliknąć na zakładkę Nouveau modèle, wskazać na liście interesującą nas warstwę i przycisnąć klawisz Finish. Ryc. 3. Okno rozpoczętej edycji warstw poligonowych. Po narysowaniu stanu klikamy dwukrotnie - kończąc w ten sposób rysowanie szkicu, który w tym momencie zamienia się w obiekt. W każdej chwili można poprawić narysowany przez siebie obiekt korzystając z opcji edycji węzłów (Ryc.4). Aby wywołać tę funkcję kliknij w gł&oacutownym Menu w opcjach Editor na ikonę z czarną 63

64 strzałką (outil d'édition) i kliknij dwukrotnie w obiekt, który chcesz edytować. Można m.in. przesuwać istniejące, dodawać nowe węzły, a także usuwać pojedyncze lub całą ich grupę. Ryc. 4. Edycja węzłów dla obiektu stanu Arizona z widocznym narzędziem Modifier les sommets. Jeśli narysowany stan Arizona.shp jest już definitywnie skończony, kliknij w oknie edycyjnym do tworzenia obiektów (Créer des fonctionnalités) w nowy stan Utah.shp i rozpocznij tworzenie nowej warstwy. W Tabeli Zawartości (Ryc. 4) wyświetlone zostały wszystkie stany w kolejności w jakiej należy je tworzyć i edytować. Zauważ, e w oknie edycji warstw są one w innej kolejności (ułożone alfabetycznie). Polecenie 4. Wyłącz w Tabeli Zawartości warstwy ze stanami, które nie zostały jeszcze utworzone. Pozostaw tylko stan Arizona et Utah. Zauważ, e warstwy zostały również wyłączone w oknie Créer des fonctionnalités. Stan, który ma być stworzony musi być uaktywniony w oknie Créer des fonctionnalités. Przykładowo, jeśli kolejny do stworzenia jest stan Utah to musi być włączony w Tabeli Zawartości oraz należy na niego kliknąć w oknie Create Features i ponownie wybrać kształt poligonu, który ma być tworzony. Potwierdzeniem tego, plaisanterie czy à odpowiedni obiekt, przypisany do odpowiedniej warstwy tematycznej będzie jej kolor zdefiniowany w Tabeli Zawartości. W opcjach Edycji można ustawić sposób tworzenia poligonu. Włącz opcję użycia symbolizacji podczas tworzenia obiektów wypełnianie kolorem poligonu w trakcie jego tworzenia (utiliser la fonction symbolisée lors de l'édition - Ryc. 5). Jeśli ta opcja nie jest przydatna, wyłącz ją. 64

65 Ryc. 5. Okno dialogowe opcji edycji zakładka ogólne. 3. Docinanie obiektu poligonowego funkcją Clip. Przy tworzeniu kolejnych warstw poligonowych nie trzeba powtarzać digitalizacji utworzonych już granic sąsiadujących ze sobą stanów, tak jak np. w przypadku Arizony i Nevady. Korzystając z funkcji wycinania Editor - Programme de clips sam dotnie granice wskazanego stanu (jak pokazano na przykładzie stanu Nevada). Wystarczy wskazać tylko orientacyjny obszar, do którego mają być automatycznie dopasowane granice na podstawie wcześniej utworzonych poligonów. Nie trzeba drugi raz precyzyjnie digitalizować tego samego odcinka granicy między sąsiednimi stanami. Polecenie 5. Narysuj stan Nevada bez precyzyjnego ponownego digitalizowania sąsiadującego z Arizoną odcinka granicy. Utwórz obiekt, którego część będzie nachodzić na stan Arizona jak pokazano na rycinie 6. 65

66 Ryc. 6. Sposób tworzenia obiektu warstwy Nevada, który w kolejnym etapie zostanie docięty do granic stanu Arizona. Aby dociąć granicę pomiędzy stanami: zaznacz obiekt, którym chcesz wyciąć granicę (stan Arizona.shp) tak jak na rycinie 6 i wciśnij funkcję Clip z narzędzia Editor. Wyświetli się okno (Ryc. 7), w którym można ustalić odległość strefy buforowej i zaznaczyć dwie opcje: zachowaj powierzchnię nałożenia lub usuń powierzchnie nałożenia. Distance du tampon de Zaznacz : 0 oraz Défaussez la zone qui se croise. Ryc. 7. Okno dialogowe funkcji Clip. W ten sposób sąsiadujące granice są idealnie do siebie dopasowane. 66

67 4. Tworzenie warstw poligonowych z użyciem narzędzia dociągania (accrochage). Kolejne trzy warstwy (Wyoming.shp, Colorado.shp i New Mexico.shp) stworzone zostaną z wykorzystaniem funkcji dociągania. Polecenie 6. Sprawdź w opcjach narzędzia Editor czy włączona jest funkcja dociągania (patrz. Ryc. 5 Utilisez la capture classique). Jeli ta opcja nie będzie włączona, nie będzie możliwości skorzystania z dociągania. W Tabeli Zawartości włącz warstwę liniową State Boundaries_lyr.shp i poligonową Wyoming.shp. Włącz okno dociągania (Éditeur de capture - Fenêtre de capture ). W oknie, które się pojawiło (Snapping Environment Ryc. 8) należy zaznaczyć, par dociąganie odbywało się do warstwy State Boundaries_lyr.shp. Możliwe jest zaznaczenie, czy dociąganie ma być tylko do samych węzłów (sommet), segmentów (bord), czy punktu końcowego (fin). W tym przypadku warto zaznaczyć wszystkie trzy możliwości. Ryc. 8. Fragment okna dociągania (Snapping Environment) z możliwością wskazania warstwy, do której będzie dociągany tworzony obiekt. Kolejnym ważnym etapem przy wykorzystywaniu narzędzia plaisantant ustalenie tolerancji dociągania i jednostek (jednostki mapy czy piksele). Ustalić należy przez włączenie okna Clasic Snapping Options. 67

68 Polecenie 7. Rozpocznij edycję warstwy Wyoming.shp. Ustaw tolerancję dociągania na 20 pikseli. Aby sprawdzić jak duża plaisante à wartość, po uaktywnieniu narzędzia do edycji przyciśnij literę T na klawiaturze. Powinien pojawić się okrąg o promieniu 20 pikseli (Ryc. 9). Zmień tolerancję na 50 (później na 10) i sprawdź, z którym ustawieniem pracuje Ci się najwygodniej. Ryc. 9. Włączona funkcja tolerancji dociągania wywołana przez przyciśnięcie klawisza T na klawiaturze. Polecenie 8. Stwórz kolejne dwie warstwy z wykorzystaniem dociągania dla stanów Colorado.shp i New Mexico.shp. 68

69 5. Powielanie kształtu obiektu. Jako cztery ostatnie stworzone zostaną warstwy Kansas.shp, Nebraska.shp, South Dakota.shp i North Dakota.shp, które mają najbardziej skomplikowane i pracochłonne linie granicy do digitalizacji. Wykorzystana będzie do utworzenia tych warstw opcja Replace Sketch (Zastąp Szkic), która jest dostępna pod prawym klawiszem myszy podczas aktywnej edycji szkicu. Aby funkcja ta zadziałała należy dysponować warstwą, z której możliwe jest powielenie szkicu. W tym przypadku będzie aux états warstwa poligonowa sdc. Aby uaktywnić funkcję wykonaj następujące etapy: Najedź kursorem w dowolnym miejscu na obszar stanu Kansas.shp. Prawym przyciskiem myszy wybierz opcję Remplacer Sketch. Zakończ tworzenie szkicu przez dwukrotne kliknięcie myszy w punkcie końcowym (czerwony kolor) na linii granicy (Ryc. 10). Zakończ edycję. Ryc. 10. Przykład wykorzystania funkcji Remplacez Sketch powiel kształt. Polecenie 9. Stwórz w taki sam sposób pozostałe trzy stany: Nebraska.shp, South Dakota.shp i North Dakota.shp. 69

70 6. Złączenie 10 warstw tematycznych w jeden obiekt poligonowy. W tej części ćwiczenia zadaniem będzie scalenie wszystkich zrobionych warstw w jedną o nazwie Stany.shp. W tym celu : Utwórz warstwę shp (poligon) o nazwie Stany i zaimportuj do niej układ współrzędnych GCS_North_American_1983. Włącz w widoku wszystkie stworzone przez siebie stany. Pozostałe warstwy wyłącz. Funkcją Select Features zaznacz je wszystkie, a następnie skopiuj poprzez funkcję Edit - Copy. Przejdź teraz do edycji warstwy Stany.shp i włącz Modifier - Coller. Wyświetli się okno z zapytaniem, do której warstwy wkleić skopiowane obiekty. Wybierz Stany.shp i wciśnij OK. Zakończ edycję. W ten sposób zostały połączone obiekty z poszczególnych 10 warstw w jedną. Innym sposobem połączenia kilku warstw w jedną jest np. funkcja Union w ArcToolbox (Superposition des outils d'analyse - Union). 7. Tworzenie i łączenie tabel atrybutów. Kolejnym etapem jest stworzenie tabeli z danymi odnoszącymi się do warstwy Stany.shp. W tym celu należy kliknąć prawym przyciskiem na warstwie Stany.shp, a następnie wybierać Open Attribute Table, dalej Table Options i następnie Ajouter un champ. Wypełnij okno dialogowe jak na ryc. 11 je zatwierdź OK. Ryc. 11. Okno dialogowe Ajouter un champ umożliwiające dodania nowej kolumny do tabeli atrybutów. 70

71 Jeśli chodzi o rodzaj wprowadzanych danych do tabeli atrybutów, to ArcMap oferuje następujące ich typy: Short Integer - dla wartości liczbowych, całkowitych, 16 bitowych. Entier long - wartości liczbowych, całkowitych, 64 bitowych. Flotteur - dla wartości zmiennoprzecinkowych, 32 bitowych. Double - dla wartości zmiennoprzecinkowych, 64 bitowych. Texte - dla danych tekstowych, alfanumerycznych. Date - dla danych w formacie daty, domyślnie: mm/dd/yyyy hh:mm:ss AM/PM. Typy te wymagają parametrów: Precision - ile znaków ma mieć liczba. Échelle - ile ma być miejsc dziesiętnych w liczbie. Longueur - ile znaków ma zawierać ańcuch tekstu. Polecenie 10. Włącz oryginalną warstwę states.sdc aby widoczne były podpisy dla poszczególnych stanów. Rozpocznij edycję warstwy Stany.shp i wypełnij odpowiednie pola odpowiednią nazwą warstwy Colorado, Arizona, Nevada itd. (wpisz wszystkie 10 stanów). Jeśli podświetlony zostanie rekord w tabeli atrybutów, podświetli się wówczas na mapie odpowiadający mu obiekt (Ryc. 12). Warto zapamiętać, e aby dodać nowe pole do tabeli warstwa nie może być w edycji. Edycję należy włączyć dopiero przy wprowadzaniu danych. Ryc. 12. Dodawanie do tabeli atrybutów nowej danej nazwy stanu. 71

72 Po wpisaniu wszystkich nazw stanów zakończ edycję. Bardzo ważne jest, aby wpisać nazwy prawidłowo, tak jak w oryginalnej tabeli atrybutów w warstwie states.sdc. W następnym etapie ćwiczenia dołączone zostaną dane z warstwy states.sdc, do nowo utworzonej warstwy Stany.shp. Jest à możliwe jeśli w tabelach, które mają być połączone znajduje się identyczne pole. W tym przypadku będzie au pôle z nazwą stanów (STATE_NAME). W tabeli atrybutów należy wejść w Options - Joins and Relates - Join i wybrać opcje tak jak pokazano na rycinie 13. Jeśli wszystkie nazwy zostały bezbłędnie wpisane, to tabela powinna wypełniś się zycwyz wpisane war. sdc. Przyłączenie to w tej chwili nie jest trwałe. Jeśli zajdą jakieś zmiany w danych w warstwie states.sdc, à również i w warstwie Stany.shp dane te zmienią się. Gdyby np. warstwa states.sdc została z dysku komputera skasowana, danois w nowej warstwie również znikną z tabeli atrybutów. Aby uniknąć tego typu przykrych niespodzianek wystarczy wyeksportować warstwę Stany.shp do nowego pliku shp i nadać jej nową nazwę. Kliknij prawym klawiszem myszy na warstwie Stany.shp i wybierz funkcję Data Export Data i zapisz w folderze cw_04 pod nazwą Stany_Export.shp (Ryc. 14). Programme po wskazaniu lokalizacji zapyta czy dodać warstwę do projektu - zaznacz OK. Ryc. 13. Okno dialogowe funkcji łączenia tabel (Rejoindre et rejoindre les relations. ). 72

73 Ryc. 14. Okno eksportu danych (Données d'exportation de données). 8. Tworzenie mapy tematycznej kartodiagramu (Propriétés de la couche - Symbologie). Na podstawie danych atrybutowych, które zostały przyłączone do warstwy Stany_Export.shp można wykonać szereg analiz i wykresów ukazujących zróżnicowanie statystyocznie katystyacnie w rnych. Możliwe jest np. Carte de wykonanie tematycznych z wykorzystaniem kartogramów i kartodiagramów. W tej części ćwiczenia skupiono się na wykonaniu kilku wykresów (kartodiagramów) dotyczących populacji w USA na podstawie danych z 2004 roku.Wyboru narzędzia odpowiedniego dla danego zjawiska wykresu, dokonać należy wchodząc w zakładkę Symbology we właściwościach warstwy. W tym celu trzeba kliknąć prawym klawiszem myszy na nazwę Stany_Export.shp i wybrać funkcję Propriétés de la couche - Symbologie. Polecenie 11. Utwórz wykres kołowy z danymi dotyczącymi populacji 2004 z rozdzieleniem na kobiety i mężczyzn (Ryc. 15). Wskaż na mapie etykiety dotyczące osobno mężczyzn i osobno kobiet (Ryc. 16, Ryc. 17). Zmień nazwę warstwy na Płeć.shp. Wskaż na wykresie słupkowym ile jest gospodarstw (z wyszczególnieniem czy własne czy wynajmowane). Zmień nazwę warstwy na Gospodarstwa.shp. Zaznacz na wykresie słupkowym przedziały wiekowe populacji w poszczególnych stanach. Zmień nazwę warstwy na Wiek.shp. Aby wykonać nowy wykres dodaj ponownie do projektu warstwę Stany_Export.shp i wybierz zjawisko, które należy przedstawić. 73

74 Ryc. 15. Okno właściwości warstwy, zakładka symbolizacja, umożliwia wybór odpowiedniego sposobu prezentacji danych atrybutowych (m.in. kartogram, kartodiagram). Ryc. 16. Wykres kołowy dla warstwy Stany_Export.shp z rozdziałem na kobiety i mężczyzn w 2004 roku. 74

75 Do wyświetlenia złożonych etykiet (Ryc. 17) z wyszczeg & oacutelnieniem danych dla dw & oacutech r & oacuteżnych atrybut & oacutew (np. Ilość kobiet i ilość mężczyzn) należy nous właściwościach etykietowania (zakładka étiquettes) wybrać Mètode dotyczącą oddzielnego definiowania etykiet dla poszczeg & oacutelnych atrybut & oacutew (Définir les classes de featuresand chaque étiquette classe différemment). W zakładce Classe zdefiniować można klasy, które będą podpisane. Przez przycisk Ajouter można wpisać własną nazwę klasy np. MÂLE je FEMELLE. W tym celu : Wybierz najpierw MALE i dla tej klasy z zakładki Étiquette Champ : wybierz MALE (zdefiniuj kolor wyświetlanych etykiet na niebieski). Dla stworzonej klasy FEMELLE, wybierz analogicznie z zakładki Étiquette Champ : FEMELLE. Dla tej klasy nadaj różowy kolor etykiet. Gdy zdefiniowane zostały już opcje etykietowania, przejdź do Tabeli Zawartości i pod prawym klawiszem myszy (na nazwie warstwy, którą należy podpisać) wybierz Label Features. Ryc. 17. Opcje etykietowania (Étiquettes). 75

76 9. Dodawanie nowej ramki danych. W nowo powstającym projekcie wszystkie dodawane warstwy są wyświetlane w tzw. Ramce Danych, która standardowo nazywana jest Layers. Wyświetlane są w niej warstwy w jednakowym układzie odniesienia. Warstwy w obrębie jednej Ramki Danych można dowolnie na siebie nakładać. Jeżeli zachodzi potrzeba, aby w kompozycji wyświetlić warstwy w innej skali (powiększony lub pomniejszony obszar) lub zupełnie inny region (np. z badań porównawczych) Zauważ, e w Tabeli Zawartości, na samym dole utworzyła się nowa Ramka Danych. Polecenie 12. Skopiuj (przeciągając warstwę z ramki Layers do nowej Ramki Danych) warstwę State Boundaries_lyr.shp, Gospodarstwa.shp i Basemap_National_Geographic i zmień nazwę nowej Ramki na Gospodarstwa. Utwórz kolejną - trzecią ramkę nazywając ją Wiek i skopiuj do niej warstwy: State Boundaries.shp i Wiek.shp. Jeżeli w projekcie jest więcej niż jedna Ramka Danych, pamiętaj, e tylko jedna z nich może być aktywna. Tylko w aktywnej Ramce można dodawać/usuwać warstwy i je edytować. Aby ją uaktywnić kliknij na nazwę (np. Gospodarstwa) i wybierz funkcję Activer pod prawym klawiszem myszy. Powinna jej nazwa zostać pogrubiona. À, e Ramka jest aktywna widać również w oknie kompozycji (okno jest zaznaczone wówczas przerywaną linią). Ryc. 18. Élémentaire kompozycji. 76

77 10. Dodawanie wykresów i tabel do kompozycji. Do kompozycji można również dodać wykonany oddzielnie w ArcMap wykres czy załączyć samą tabelę z danymi (Ryc. 20). W opcjach tabeli atrybutów znajduje się narzędzie do tworzenia wykresów Créer un graphique Funkcja ta składa się z kilkuetapowego kreatora, która pozwala na zdefiniowanie danych, wytu (Ryc. 19). Klikając już na gotowy wykres można zdecydować, czy bezpośrednio dodać go do kompozycji (Ajouter à la mise en page) czy zapisać do np. wybranego formatu graficznego przez opcję Export Ryc. 19. Wykres wykonany za pomocą narzędzia Créer un graphique avec Tabeli Atrybutów. W tabeli atrybutów, w jej opcjach pod prawym klawiszem myszy jest funkcja Ajouter un tableau à la mise en page, która podobnie jak w przypadku wykresu, pozwala aktualny widok tabeli dodać bezpośrednio do kompozycji. Polecenie 13. Dołącz do tworzonej kompozycji wykres i tabelę z danymi dotyczącymi Populacji

79 IV ZADANIA SPRAWDZAJĄCE Połącz 10 utworzonych warstw stanów w jedną warstwę za pomocą narzędzia Union w ArcToolbox. Czym różni się metoda łączenia obiektów poznana w trakcie ćwiczenia i ta z aplikacji ArcToolbox? Stwórz nową Ramkę Danych o nazwie Populacja 2004 i dołącz warstwę o tej samej nazwie. Poklasyfikuj dane za pomocą metody skali barw (Couleurs du diplôme) avec 5 klas stwórz kartogram. Stwórz nową Ramkę pt. Miasta i dołącz do niej nową warstwę Cities.sdc. Poklasyfikuj miasta na 10 klas za pomocą metody stopniowania symboli (Symboles des diplômés). Użyj jako podkładu rastrowego mapy bazowej Topo USA. Do tworzonej kompozycji dodaj wszystkie niezbędne elementy (tytuł, autora, legendę i skalę do poszczególnych ramek danych). V UMIEJĘTNOŚCI ZAWARTE W ĆWICZENIU 4: Tworzenie nowego zbioru danych poprzez digitalizację (wektoryzację) mapy rastrowej. Modyfikowanie istniejących i tworzenie nowych obiektów. Otwieranie i zamykanie tabeli atrybutów. Usuwanie istniejącej i wstawianie nowej kolumny w tabeli atrybutów. Dodawanie atrybutów do nowo tworzonego zbioru danych. Tworzenie wykresów i wskazywanie wartości statystycznych. czenie tabel atrybutów. Przyłączenie linkowanie atrybutów. Wstawianie, modyfikowanie i usuwanie etykiet (opisowych) z map tematycznych. Tworzenie kompozycji złożonej z kilku ramek danych. VI PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA : ARCANA GIS. Magazyn dla użytkowników oprogramowania ESRI. Danois dla GIS-u. Esri Polska. Czerwiec Gotlib D., Iwaniak A., Olszewski R. 2007 : SIG. Obszary zastosowań. PWN, Varsovie. 250 art. Longley P.A., Goodchild M.F., Maguire D.J., Hind D.W., 2006 : SIG. Teoria i praktyka, PWN, Varsovie. 520 art. Urbański J., 2012 : GIS w badaniach przyrodniczych. livre électronique. 266 art. 79

80 ĆWICZENIE 5. Operacje i właściwości tabeli. Zmiana sposobu wywietlania warstw. Funkcje selekcji. PRZEWIDYWANY CZAS WYKONANIA WICZENIA : 1 x 1,5 godz. SŁOWA KLUCZOWE: opcje kolumn i tabeli atrybutów, narzędzie Calculer la géométrie, symbolizacja - kartogram, selekcja obiektów. Je WSTĘP Dane atrybutowe - czyli cechy ilościowe i jakościowe oraz opisy stanowią o prawdziwej wartości danych cyfrowych zorganizowanych w geobazy. Dysponując danymi atrybutowymi można dokonywać różnorodnych zapytań przestrzennych, związanych z wyszukiwaniem i selekcją obiektów spełniających określone kryteria. Tak wyselekcjonowane obiekty można następnie r & oacuteżnicować graficznie za Pomoca wielkości i kolor & oacutew symboli, kt & oacutere w sugestywny i spos obrazowy & oacuteb przekazują informacje o natężeniu i rozmieszczeniu zjawiska, un o serez peut relacjach przestrzennych Obiekt & oacutew względem siebie. Je plaisante największą siłą GISu - obrazowy charakter przekazu, który odbierany jest przez użytkownika w sposób intuicyjny. II CEL I zakres ĆWICZENIA Celem Tego ćwiczenia plaisanterie zapoznanie z właściwościami tabeli atrybut & oacutew oraz podstawowymi opcjami Menu dotyczącym kolumny danych, takimi jak: sortowanie, sumowanie, statystyk odczyt, użycie kalkulatora pola, obliczanie Parametr & oacutew geometrii obiekt & oacutew, wyłączanie i kasowanie kolumny, un serez peut właściwości kolumny . W drugiej części opisano sposoby wyświetlania warstw tematycznych zróżnicowanych dzięki wybranym atrybutom. Pokazano metody: skali barw, stopniowanych sygnatur, proporcjonalnych sygnatur oraz metody kropkowej oraz wspomniano o dostępnych metodach klasyfikacji danych w przedziały wartości. Na końcu omówiono zasadę działania funkcji selekcji: na podstawie wartości atrybutów warstwy, położenia względem innej warstwy oraz względem elementów grafiki. 80

81 III OPIS ĆWICZENIA 1. Praca z tabelą - kolumny. Polecenie 1. Otwórz aplikację ArcMap i ustaw bieżące środowisko pracy: C:/ArcGIS_cwiczenia/Cw_05 Zapisz projekt pod nazwą Cw_05. Z katalogu z danymi (Cw05) dodaj warstwę country.shp. Polecenie 2. Zmień układ współrzędnych projektu na: World_Times. W tym celu w oknie Tabeli Zawartości kliknij prawym przyciskiem na Layers - Properties i wybierz zakładkę Coordinate System, a następnie Projected Coordinate Systems - World. Zmiana układu współrzędnych jest niezbędna, aby można było dokonywać dalszych obliczeń. Polecenie 3. Otwórz tabelę atrybutów warstwy country.shp (kliknij prawym przyciskiem na warstwie country.shp i wybierz Open Attribute Table) (Ryc. 1). Z tabeli należy skasować cztery ostatnie kolumny : enclavé, sqkm, sqmi, colorma. Aby usunąć kolumnę należy kliknąć prawym przyciskiem na nagłówku kolumny i z menu wybrać Supprimer le champ. Ryc. 1. Otwieranie tabeli atrybutów warstwy. 81

82 Ryc. 2. Menu z poleceniami związanymi z zarządzaniem i edycją kolumn tabeli. Po wybraniu prwego przycisku na nagłówku kolumny dostępne są również inne polecenia związane z operacjami na danych w kolumnie (Ryc. 2): Tri Ascendant - sortowanie danych rosnące. Tri décroissant - sortowanie danych malejące. Tri avancé - sortowanie zaawansowane, aż do czterech pól (Ryc. 3). Résumer - sumowanie (Ryc. 4) tworzy tabelę sumaryczną pogrupowaną według wartości i ilości wystąpień w kolumnie. Statistiques - statystyki (Ryc. 5) raport z podstawowymi danymi statystycznymi wraz z prostym histogramem dla danej kolumny, aktywny tylko dla pól numerycznych. Calculatrice de champ - kalkulator pola (Ryc. 6) aktualizuje/modyfikuje wartości kolumny za pomocą specjalnych wyrażeń logicznych. Calculer la géométrie - obliczanie geometrii (Ryc. 7) aktualizuje/modyfikuje wartości kolumny związane z geometrycznymi cechami obiektów, których dotyczy kolumna (powierzchnia, obwód, cent długod). Désactiver le champ - wyłączanie kolumny, aby stała się niewidoczna w tabeli. Geler/Dégeler la colonne - przesunięcie kolumny całkiem na lewo i zablokowanie w taki sposób, eby zawsze była widoczna. Supprimer le champ - trwałe usunięcie kolumny z tabeli. Propriétés - właściwości kolumny (Ryc. 9) (Type) można tutaj podejrzeć rodzaj kolumny (Type): liczbowy czy tekstowy, nadać dłuższą nazwę nagłówkowi kolumny (Alias), wynęczyćwiz kolumta ) oraz podświetlić kolumnę (Surlignement). 82

83 Ryc. 3. Okno dialogowe sortowania zaawansowanego (Tri de table avancé). Ryc. 4. Okno dialogowe sumowania (Résumez). Ryc. 5. Okno dialogowe statystyk (Statistiques). 83

84 Ryc. 6. Okno dialogowe kalkulatora pola (Calculatrice de terrain). Ryc. 7. Okno dialogowe obliczania geometrii (Calculer la géométrie). 84

85 Ryc. 8. Okno dialogowe właściwości kolumny (Propriétés du champ). Polecenie 4. Następnie dodaj do tabeli nową kolumnę o nazwie Pole (Options de la table - Ajouter un champ). Ryc. 9. Options du tableau des menus. 85

86 Polecenie 5. Dodaj do tabeli trzy nowe kolumny : Obwó, X, Y (Ryc. 10). Posługując się narzędziem Calculer la géométrie ustaw odpowiednio: dla kolumny obwó (Propriété : Périmètre, Unités : Kilomètres), dla kolumny x i y (Propriété : X i Y Coordonnée du centre de gravité, Unités : degré décimal) i zamęknij Ryc. 10. Tabela z nowo dodanymi kolumnami. 2. Zmiana sposobu wyświetlania plików forme - mapy tematyczne. ArcMap oferuje możliwość zmiany symbolizacji warstwy danych wektorowych, jeśli tylko posiada ona kolumnę z danymi w formacie liczbowym. Nous właściwościach (Propriétés) forme pliku w zakładce Symbologie - Quantités (Ryc. 11C) dostępne są m.in. następujące formaty wyświetlania danych: Couleurs graduées - skala barw (stopniowanie kolorów). Symboles gradués - stopniowane symboli. Symboles proportionnels - sygnatury proporcjonalne. Densité de points - mapa kropkowa. Aby zróżnicować kolorystycznie wyświetlanie warstwy country.shp w zależności od wielkości powierzchni należy kliknąć prawym przyciskiem na pliku i z menu wybrać Properties (Ryc. 11A) i dalej.B Symbology (Ryc. 11A) i dalej. 86

87 Ryc. 11. Menu wywołujące właściwości warstwy i okno dialogowe Propriétés z zakładką Symbologie. Po lewej stronie wybrać należy Quantités - Couleurs graduées (Ryc. 11C). Valeur Dla pola - pôle, normalisation - aucune, une rampe de couleur - dowolny, najlepiej zróżnicowany kolorystycznie zestaw (np. od czerwieni - przez żółty - do niebieskiego). Następnie trzeba kliknąć na Classifier (Ryc. 11D). Okno dialogowe narzędzia Classification oferuje szereg ustawień, które pomagają dostosować podział danych na klasy (Ryc. 12). Możliwe są do wyboru następujące metody klasyfikacji danych Ryc. 12A): Manuel - ręczna, w której samodzielnie należy wybrać ilość klas (Ryc. 12B) i wpisać wartości graniczne (Ryc. 12C). Intervalle égal - równe interwały, dzieli zakres wartości na równe przedziały. Intervalle défini - interwały zdefiniowane, dzieli zakres wartości na interwały o zadanej wielkości. Quantile - kwantyle, jest dobrze dopasowana do danych rozłożonych liniowo. Kwantyle nadają taką samą liczbę wartości danych do każdej grupy. Nie ma pustych klasy lub klas ze zbyt małą lub zbyt dużą ilością wartości. Natural Breaks (Jenks) - naturalnych przerw, oparta jest na tworzeniu przedziałów z obiektami podobnymi do siebie oraz maksymalnym różnicowaniu przedziałów. Intervalle géométrique - interwałów geometrycznych, tworzy przedziały oparte na klasach posiadających serie geometryczne. Algorytm tworzy odstępy geometryczne poprzez minimalizację sumy kwadratów liczby elementów w każdej klasie. Écart-type - odchylenia standardowego, pokazuje jak bardzo wartość atrybutu obiektu różni się od średniej. Ponadto możliwe jest podejrzenie podstawowych statystyk ilościowych zbioru danych (Ryc. 12D), zdefiniowanie wyłączeń (Exclusion) czy opróbkowanie zbioru (Échantillonnage). 87

88 Ryc. 12. Okno dialogowe narzędzia Classification. Polecenie 6. Wejdź w zakładkę Properties, a następnie Symbology warstwy country.shp i wyświetl ją w postaci skali barw (Couleurs graduées), sklasyfikuj do 8 przedziałów metodą Natural Breaks. Zapisz tak zmieniony sposób wyświetlania pliku country.shp do tzw. pliku warstwy (fichier de calque). W tym celu kliknij prawym przyciskiem na pliku country.shp i z menu wybierz Save As Layer File i nadaj nazwę country_pole.lyr. Polecenie 7. Teraz posłuż się typami: symboles gradués i densité de points. Wejdź we właściwości pliku country.shp w zakładkę Symbologie - Quantités (Ryc. 11): Symboles gradués Wybierz, w polu value wybierz obwó, liczbę klas ustal na 5, a Symbol Size od 2 do 20 zapisz jako pliaz nk war. , Wybierz Dot Density (Ryc. 13), w okienku Field Selection (Ryc. 13A) kliknij dwukrotnie na pozycję POP_CNTRY, następnie ustaw: Dot Size: 1 (Ryc. 13B), Dot Value: (Ryc. 13C) zapis warst jako pod nazwą country_populacja.lyr. Można także zmienić kształt i kolor używanego symbolu punktowego (Ryc. 13D) oraz kolor tła (Ryc. 13E). 88

89 Ryc. 13. Densité de points Ustawienia narzędzia. Aby wrócić do wyświetlania pojedynczego symbolu wystarczy w zakładce Symbology (Ryc. 13) kliknąć w lewym okienku napis Caractéristiques. Polecenie 8. Z pliku country.shp wykonaj i zapisz 3 nowe pliki warstw: country_pole2.lyr, country_obwó2.lyr, country_populacja2.lyr. Użyj następujących typów z zakładki Symbologie: symboles gradués dla pola, couleurs graduées dla POP_CNTRY, densité de points dla obwodu. 3. Selekcja obiektów według różnych kryteriów. ArcMap posiada funkcje zaznaczania (Sélection) według różnych kryteriów. Zaznaczone (wybrane) obiekty można wyeksportować i zapisać jako nowy plik forme lub jako grafikę. Blague à często przydatne, jeśli potrzeba wykonać analizę tylko na konkretnych obiektach, a nie na całym zbiorze danych. Do zaznaczania (wybierania) obiektów służy narzędzie Select Features (Ryc. 14A) z paska narzędziowego Tools. Ponadto w menu Selection (Ryc. 14B) dostępne są następujące narzędzia: 89

90 Selecy By Attributes - zaznacza obiekty według wartości ich atrybutów.Sélectionnez par emplacement - zaznacza obiekty według ich położenia w innej warstwie. Sélectionnez par graphique - zaznacza obiekty za pomocą grafik, które przecinają te obiekty. Ryc. 14. Polecenia do zaznaczania obiektów (menu Sélection). Przydatnymi funkcjami z menu Selection są polecenia: Zoom To Selected Features - przybliża do wybranych obiektów. Pan To Selected Features - wyśrodkowuje do położenia wybranych obiektów. Effacer les fonctionnalités sélectionnées - odznacza (czyści) zaznaczone obiekty. Użycie narzędzia Select Features Zdecydowanie najprostszą metodą zaznaczania obiektów jest posłużenie się narzędziem Select Features (Ryc. 15). Zaznaczenie dokonuje się poprzez wybór narzędzia z paska narzędziowego (Ryc.15A) i kliknięcie w dany obiekt (grupę obiektów) (Ryc. 15B). Polecenie 9. Dodaj warstwę natural.shp i wybierz jeden lub kilka obiektów. Ryc. 15. Użycie narzędzia Sélectionnez les fonctionnalités. 90

91 Użycie narzędzia Sélectionner par attributs Narzędzie Sélectionner par attributs umożliwia wybieranie obiektów na podstawie ich atrybutów. Polecenie 10. Dodaj danois : world_cities.shp. Menu Z Sélection wybierz Sélection par attributs. W otwartym oknie dialogowym (Ryc. 16) jako layer wybierz world_cities, następnie kliknij "POP_CLASS" i Obtenir des valeurs uniques (Ryc 16A). W ten sposób wyświetlane są wszystkie wartości wchodzące w skład atrybutu "POP_CLASS". Ostatnim krokiem jest właściwe skonstruowanie zapytania (wyrażenia) logicznego w dolnym okienku (Ryc. 16B), za pomocą którego dokonana zostanie selekcja. Najprostsze zapytanie sklada się z 3 części: & quotatrybut & quot = & quotwartość & quot Na przykład: jeśli chcielibyśmy wybrać miasta według liczby Ludności (atrybut & quotPOP_CLASS & quot) od do (Wartość) à zapytanie powinno wyglądać następująco: & quotPOP_CLASS & quot = 'to' Konstruowanie zapytania odbywa się poprzez kliknięcia w odpowiednie miejsca , nic nie trzeba wpisywać ręcznie. Możliwe są również bardziej zaawansowane (złożone) zapytania logiczne poprzez użycie operatorów logicznych AND, OR, itd. Trzeba jednak pamiętać, żeby każdy człon zapytania logicznego miał zachowaną strukturę jak na przykładzie powyżej. Ryc. 16. Okno dialogowe narzędzia Sélectionnez par attributs. 91

92 Polecenie 11. Na podstawie pliku world_cities.shp utwórz zapytanie logiczne w taki sposób, żeby wybrane zostały miasta o największej i najmniejszej liczbie ludności. Po poprawnym wybraniu miast wyeksportuj te danois klikając prawym na world_cities.shp i wybierając Data - Export Data. Nowy plik nazwij selected_cities.shp. Dodaj nowy plik do Widoku. Polecenie 12. Plik selected_cities.shp wyświetl na dwa sposoby: o jako Graduated Colors (pkt 1-2), gdzie jako value wybierz POP_RANK, powstaną tylko dwie klasy zapisz plik warstwy pod nazwą selected_cities_1.lyr. o Symboles gradués jako (pkt 4), valeur gdzie jako wybierz POP_RANK, une taille de symbole ustaw na: 2 do 8 zapisz plik warstwy pod nazwą selected_cities_2.lyr. Użycie narzędzia Sélectionner par emplacement Narzędzie Sélectionner par emplacement pozwala na selekcję obiektów jednej warstwy na podstawie ich położenia względem obiektów innej warstwy (Ryc. 17). Ryc. 17. Okno dialogowe narzędzia Sélectionnez par emplacement. 92

93 Narzędzie Sélectionner par emplacement Ajouter aux fonctionnalités actuellement sélectionnées dans - dodaj do aktualnie wybranych obiektów w. Supprimer des fonctionnalités actuellement sélectionnées dans - usuń z aktualnie wybranych obiektów w. Sélectionnez parmi les fonctionnalités actuellement sélectionnées dans - wybierz z aktualnie wybranych obiektów w. Méthode de sélection spatiale pour la ou les entité(s) de la couche cible (Metoda selekcji przestrzennej dla obiektów warstwy docelowej) (Ryc. 17B), na które składają się z następujące komendy : Intersection de l'entité de la couche source - przecine. Intersecter (3d) l'entité de la couche source - przecinają (3D) obiekt warstwy r&oactedłowej. Sont à distance de l'entité de la couche source - są w odległości od obiektu warstwy źr&oactedłowej. Sont à la distance de (3d) l'entité de la couche source - są w odległości (3D) od obiektu warstwy róowej. Contenir la fonction de couche source - zawierają obiekty warstwy źr&oactedłowej. Contenir complètement la fonction de couche source - całkowicie zawierają obiekt warstwy źróowej. Contenir (Clementini) l'entité de la couche source - zawierają (Clementini) obiekt warstwy r&oactedłowej. Sont dans la fonction de couche source - są wewnątrz obiektu warstwy źr&oactedłowej. Sont complètement dans la fonction de couche source - są całkowicie wewnątrz obiektu warstwy źróowej. Sont dans (Clementini) l'entité de la couche source - są wewnątrz (Clementini) obiektu warstwy źróowej. Sont identiques à la fonction de couche source - są identyczne, jak obiekt warstwy róowej. Touchez la limite de la fonction de couche source - dotykają granic obiektu warstwy r&oactedłowej. Partagez un segment de ligne avec l'entité de couche source - dzielą segment z obiektami warstwy r&oactedłowej. Sont traversés par le contour de l'entité de la couche source - są przecięte przez obrys obiektu warstwy źróowej. Avoir leur centroïde dans la fonction de couche source - mają centroid w obiekcie warstwy r&oactedłowej. Polecenie 13. Dodaj dane: points.shp, natural.shp. Posługując się poprzednią metodą wybierania (Sélectionner par attributs) z warstwy natural.shp wybierz obiekty z atrybutem 'forêt'. Wybrane obiekty wyeksportuj do nowego pliku, nazwij forest.shp i dodaj do Widoku. Teraz należy wybrać z menu Sélection - Sélection par emplacement oraz Sélectionnez les entités à partir de : points, a poniżej Sont entièrement dans l'entité de la couche source : forêt. (Ryc. 17). W ten sposób wybrane zostały tylko punkty leżące w lasach. Z tak zaznaczonej warstwy points.shp wyeksportuj dane do nowego pliku shape, nazwij go forest_points.shp i dodaj do Widoku. 93

94 Polecenie 14. Otwórz tabelę nowo utworzonego i dodanego do Widoku tematu forest_points.shp i odpowiedz na pytania: o ile kategorii obiektów znalazło się w kolumnie 'type'? o ile obiektów w sumie liczy warstwa forest_points.shp? Użycie narzędzia Select By Graphics Polecenie 15. Do Widoku dodaj warstwę points.shp. Z paska narzędziowego Dessinez wybierz narzędzie do rysowania (Ryc. 18A) i narysuj dowolny kształt (Ryc. 18B). Menu Z Selection wybierz Select By Graphics (Ryc. 18C). Ryc. 18. Użycie narzędzia Sélectionnez par graphiques. Wyeksportuj warstwę points.shp do nowej warstwy i nazwij ją: selected_points.shp. 94

95 IV ZADANIA SPRAWDZAJĄCE: Z katalogu z Cw_05 dodaj do nowego Widoku warstwę waterways.shp i używając narzędzia Calculer la géométrie oblicz długości obiektów w km. Użyj narzędzia Symboles proportionnels, w którym wartością (Valeur) będzie obliczona wcześniej długość. Dowolnym narzędziem selekcji wybierz 20 najdłuższych obiektów. V UMIEJĘTNOŚCI ZAWARTE W WICZENIU 5: Usuwanie istniejącej kolumny w tabeli atrybutów. Wykonywanie operacji logicznych na atrybutach. Tworzenie wykresów i wskazywanie wartości statystycznych. Wyszukiwanie obiektów na podstawie ich atrybutów Identyfikacja i wybór obiektów za pomocą zapytania. Tworzenie nowej warstwy z obiektami wybranymi poprzez zapytanie. Klasyfikacja danych przestrzennych za pomocą funkcji stałych interwałów oraz metody odchylenia standardowego. Klasyfikacja danych za pomocą metody kwantyli. Klasyfikacja danych za pomocą metody naturalnych przerw. Prezentacja danych tematycznych za pomocą metody gęstości kropek. Prezentacja danych tematycznych za pomocą metody stopniowania wielkości symboli. Prezentacja danych tematycznych za pomocą metody stopniowania kolorów (skali barwnej). Wstawianie, modyfikowanie i usuwanie etykiet (opisowych) z map tematycznych. VI PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA : ARCANA GIS. Magazyn dla użytkowników oprogramowania ESRI. SIG w nauce i edukacji. Esri Polska. Wiosna Gotlib D., Iwaniak A., Olszewski R. (red.) 2006 : Budowa krajowej infrastruktury danych przestrzennych w Polsce harmonizacja baz danych referencyjnych. Wroclaw. 123 art. Gotlib D., Iwaniak A., Olszewski R. 2007 : SIG. Obszary zastosowań. PWN, Varsovie. 250 art. Litwin L., Myrda G., 2005 : Systemy Informacji Geograficznej. Zarządzanie danymi przestrzennymi avec SIG, SIP, SIT, LIS. Wydawnictwo Helion. 286 art. 95

96 ĆWICZENIE 6. Narzędzia analityczne aplikacji ArcToolbox. PRZEWIDYWANY CZAS TRWANIA WICZENIA : 2 x 1,5 godz. SŁOWA KLUCZOWE: pomiary na mapie, ArcToolbox, Spatial Analysis, funkcja streaming, strefa buforowa. Je WSTĘP Aplikacja ArcToolbox pour zestaw narzędzi służących m.in. faire analiz, geoprzetwarzania, konwersji i zarządzania bazami danych. Grupa kilkunastu zestawów narzędziowych (w każdej od kilku do kilkunastu narzędzi) pozwala wspomagać pracę Użytkownika ArcGis w rozwiązywaniu różnych problem&ąocyakaew ozyroczroczegod. Logiczna struktura aplikacji i bardzo dobrze rozwinięta pomoc w postaci opisów poszczególnych narzędzi sprawia, e korzysta się z niej w sposób prosty i przejrzysty. W połączeniu z ArcCatalogiem i ArcMapą tworzy kompletny zestaw do pracy nad szerszymi zagadnieniami i opracowaniami środowiskowymi. II CEL I ZAKRES WICZENIA W niniejszym ćwiczeniu, w pierwszej jego części przedstawiony zostanie czwarty już sposób tworzenia obiektu liniowego czy poligonowego - za pomocą funkcji streaming. Tą metodą zostanie stworzony poligon z granicami województwa ląskiego. W następnym etapie policzone zostanie pole i obwó stworzonego obiektu dwoma metodami (Calculer la géométrie ou la mesure d'une caractéristique). W kolejnym kroku opisane zostaną podstawowe funkcje aplikacji ArcToolbox zestaw narzędziowy Outils d'analyse. Na ich podstawie stworzona będzie strefa buforowa zbiornika wodnego i linii kolejowej. W trakcie tego ćwiczenia wymagana będzie samodzielność podczas pracy z narzędziami ArcTolbox. Na podstawie opisów poszczególnych narzędzi (w pomocy programu ArcMap) trzeba będzie odnaleźć odpowiednie narzędzie do wykonania zadanego polecenia. III OPIS ĆWICZENIA 1. Tworzenie obiektu za pomocą funkcji streaming. Polecenie 1. Otwórz nowy projekt i nazwij go Cw_06. Ustaw bieżące środowisko pratique : C:/ArcGIS_cwiczenia/cw_06. Dodaj warstwę polska_podzial.shp. Stwórz nową warstwę poligonową: woj_slaskie.shp. Zaimportuj do niej układ współrzędny z warstwy polska_podzial.shp. 96

97 Włącz funkcję dociągania (snapping) ustawiając tolerancję dociągania na 5 pikseli oraz dociąganie węzłów i segmentów do warstwy polska_podzial.shp W pierwszym etapie ćwiceoszenia worzyywwszym etapie. strumieniową metodą. Należy w tym celu rozpocząć edycję tej warstwy (zaznaczyć poligon o nieregularnych kształtach) i prawym klawiszem myszy włączyć funkcję streaming (Ryc. 1). Metoda ta polega na rysowaniu kształtu tak jak za pociągnięciem pędzla, czyli dokładnie powiela kształt ruchu myszą. W celu zatrzymania rysowania należy raz kliknąć prawym klawiszem myszy, par wznowić pracę należy kolejny raz kliknąć w miejscu postoju (zaznaczony czerwonym punktem). Dwukrotne kliknięcie kończy tworzenie szkicu. Jeśli przy powiększeniu, które zostało wybrane do rysowania tolerancja snappingu jest nieodpowiednia, należy ją zmienić. Ryc. 1. Tworzenie obiektu metodą strumieniową streaming. 2. Pomiar powierzchni i obwodu poligonu. W tej części pokazane zostaną metody pomiaru obiektu poligonowego z możliwością dodania wyniku do nowego pola w tabeli atrybutów. SPOSÓB I pomiar powierzchni metodą Calculer la géométrie. Polecenie 2. Dodaj pole o nazwie pow_i w tabeli atrybutów warstwy woj._slaskie.shp (typ: double). Calculez la géométrie. Wybierz odpowiednie pole dotyczące obliczenia powierzchni jednostki km 2 (Ryc. 2). 97

98 Ryc. 2. Okno dialogowe Calculer la géométrie. SPOSÓB II pomiar powierzchni metodą Mesurer une caractéristique. Włącz funkcję Measure za pomocą ikony, a następnie kliknij w opcję Measure A Feature i kliknij w dowolny punkt poligonu woj_slaskie.shp. Sprawdź w jakich jednostkach jest uzyskany wynik, za pomocą opcji Choisissez les unités (Ryc. 3). Ryc. 3. Okno narzędzia do pomiaru Mesure. Polecenie 3. Za pomocą funkcji Calculer la géométrie wylicz obwód województwa ląskiego i załącz dane w tabeli atrybutów. 98

99 Por&oacutwnaj wyliczony powyżej obwó korzystając z narzędzia do pomiaru Mesure. Odszukaj w Roczniku Statystycznym (np. na stronie GUS), danois dotyczące powierzchni województwa ląskiego i por&oacutownaj uzyskane wyniki z danymi z rocznika. Jaka jest różnica pomiędzy danymi z ArcMap i z rocznika? Z czego ona wynika? 3. Analyse przestrzenne - ArcToolbox. Polecenie 4. Dodaj do projektu arkusz mapy w skali 1: M C-d-4 Dąbrowa Górnicza.tif. Utwórz warstwę poligonową o nazwie zbiornik_wodny.shp i warstwę liniową - linia_kolejowa.shp. Zaimportuj do nowych warstw układ współrzędnych Zrób kopię nowo powstałych warstw zapisując je w nowym folderze o nazwie kopia danych. Włącz ArcToolbox. W narzędziu ArcToolbox Analysis Tools są do dyspozycji następujące funkcje: Extract (Ekstrakcja/Wybieranie) o Clip (wycinanie) o Select (selekcja) o Split (rozdziel/rozcinanie) o Table select (wybór tabeliład) Overlay (N) o Identité (identyczność) o Intersection (przecięcie) o Jointure spatiale (złączenie przestrzenne) o Différence symétrique (symetryczna różnica) o Union (sumowanie) o Mise à jour (aktualizacja) Proximité (Bliskość) o Tampon (buforowanie) o Créer ) o Générer une table à proximité (generowanie tabeli bliskości) o Tampon à anneaux multiples (buferowanie wielkopierscieniowe) o À proximité (bliskość) o Distance du point (odległość między punktami) Statistiques (Statystyki) o Fréquence (częstotliwożść) o Statistiques récapitulatives (statystyka sumaryjwysysi) wymienione narzędzia będą dostępne (aktywne) np. dla licencji podstawowej - ArcView. Powyżej wypisane są wszystkie funkcje tej aplikacji możliwe do wykorzystania podczas pracy na licencji ArcInfo. 99

100 Polecenie 5. Rozwiń teraz przykładowo narzędzie do tworzenia stref buforowych (Outils d'analyse de proximité - Tampon) (Ryc. 4). Aidez-moi à przeczytaj jak można z tego narzędzia skorzystać. Ryc. 4. Okno dialogowe narzędzia do tworzenia stref buforowych - Buffer z graficznym przedstawieniem zasady działania funkcji. Każda z wymienionych powyżej funkcji posiada krótką charakterystykę i schemat ułatwiający zrozumienie działanie narzędzia. Jeśli rozpocznie się wprowadzanie parametrów do odpowiednich pól, wówczas pojawiać się będą po prawej stronie opisy dotyczące poszczególnych parametrów. Bardzo przydatna jest też pomoc (Aide) dostępna z gł&oacutwnego paska Menu. Jeśli w oknie wyszukiwania wpisane zostanie np. nazwa narzędzia lub zagadnienia, np. Tampon otrzymuje się komplet bardzo szczegółowo opisanych informacji dotyczących wyszukiwanej frazy. Zestaw informacji tu zgromadzonych jest dużo obszerniejszy, niż ten dostępny z pozycji ArcToolbox. Godne polecenia jest wykorzystywanie tego narzędzia podczas pracy z ArcMap (Ryc. 5). 100

101 Ryc. 5. Okno pomocy oprogramowania ArcMap. Polecenie 6. Ustaw dla utworzonego zbiornika wodnego strefę buforową w odległości 100 (Ryc. 6) a następnie 200 metrów, a dla linii_kolejowej.shp 10 metrów. Nazwij warstwy odpowiednio: zbiornik_wodny_buffer100 et zbiornik_wodny_buffer200.shp, linia_kolejowa_buffer10.shp.. Ryc. 6. Okno dialogowe narzędzia Buffer. 101

102 Stwórz strefę buforową 300 m dla tego samego zbiornika korzystając z funkcji Buffer dostępnej z pozycji narzędzia Editor. Pamiętaj, e warstwa musi być w edycji. Należy również wyselekcjonować obiekt, który ma zostać wybrany do stworzenia nowej strefy. Ustaw w Tabeli Zawartości odpowiednio wszystkie 3 warstwy dotyczące zbiornika wodnego z 3 różnymi strefami buforowymi (100, 200 i 300 m) tak, aby się wzajemnie nie zasłaniały. Czym różnią się obie funkcje buforowania? Odszukaj funkcję w ArcToolbox - Analysis Tools, którą będzie można uzyskać warstwę shp, przedstawiającą samą 200 metrową strefę buforową zbiornika wodnego, tak jak pokazano na rycinie. Ryc. 7.Prev Jakiej użyjesz funkcji? Podaj w tabeli atrybutów powierzchnię nowo powstałego obiektu. 102

103 Ryc. 8. Przykład połączenia dwóch warstw poligonowych w nową warstwę. Odszukaj funkcję, która wytnie obiekty avec dix sposób, par otrzymać warstwę przedstawiającą strefę buforową obiektu liniowego (linia_kolejowa.shp) znajdujylkowe. Ryc. 9. Przykład docięcia obiektu liniowego do zasięgu warstwy poligonowej. Wylicz i dodaj do tabeli atrybutów długość odcinka warstwy linia_kolejowa.shp (nie jej strefy buforowej!), która zawiera się w warstwie zbiornik_wodny_buffer200.shp. 103

104 IV ZADANIA SPRAWDZAJĄCE Wylicz jaki udział procentowy ma warstwa zbiornik_wodny w obszarze całego województwa ląskiego? Wytnij sam środek strefy buforowej 200 m drugą metodą. Jakiego użyjesz narzędzia? Za pomocą narzędzia Mesure oblicz długość i szerokość zbiornika wodnego. Paramétrie podaj w metrach. V UMIEJĘTNOŚCI ZAWARTE W WICZENIU 6: Określanie nowej wartości w tabeli atrybutów poprzez operacje logiczne na wartościach atrybutów istniejących. Obliczenie pola i obwodu wielokąta (poligonu). Ustawienia jednostek pomiaru i obliczenia odległości pomiędzy dwoma obiektami. Tworzenie bufora (stosowania funkcji bufora). Stosowanie funkcji pokrycia (Superposition). Stosowanie funkcji z narzędzia Éditeur (Clip, Buffor, Union, Merge ). VI PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA : ARCANA GIS. Magazyn dla użytkowników oprogramowania ESRI. SIG avec Ochronie środowiska. Esri Polska. Czerwiec Kistowski M., Iwańska M., 1997 : Systemy Informacji Geograficznej. Podstawy techniczne i metodyczne. Przegląd pakietów oprogramowania i zastosowań w badaniach środowiska przyrodniczego. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznan. 189 art. Urbański J., 2012 : GIS w badaniach przyrodniczych. livre électronique. 266 art. 104

105 ĆWICZENIE 7. Operacje na rastrach - mozaikowanie. Podłączanie serwera WMS. Aktualizacja treści mapy topograficznej. PRZEWIDYWANY CZAS WYKONANIA WICZENIA : 2 x 1,5 godz. SŁOWA KLUCZOWE : mozaikowanie rastrów, narzędzie Image Analysis, serwis WMS, aktualizacja mapy topograficznej. Je WSTĘP Mozaikowanie rastrów polega na czeniu ze sobą (sklejaniu) dwóch lub więcej rastrów w jeden większy. Ma à znaczenie, kiedy analizowany obszar leży na styku kilku arkuszy lub kiedy np. zależy nam na nadaniu tych samych kolorów dla tych samych wartości w warstwach rastrowych. Czasami wygodniej posługiwać się jednym rastrem, niż zestawem wielu, niedużych plików. Dane rastrowe w postaci ortofotomap często wykorzystuje się podczas aktualizacji map topograficznych - plaisanterie à najprostsza, najszybsza i najtańsza tego typu metoda. II CEL I ZAKRES WICZENIA Celem tego ćwiczenia jest zapoznanie z funkcjami mozaikowania danych rastrowych. Opisano zastosowanie narzędzi Mosaic oraz Mosaic To New Raster. Zwrówano uwagę na wystąpienie możliwych błędów i zaproponowano sposób, w jaki można je wyeliminować. Analyse d'image Wspomniano także o podręcznym narzędziu edycji rastrów. Opisano także, w jaki sposób podłączyć do ArcMapy serwer danych WMS, który może stanowić podstawę referencyjną dla niepewnych danych oraz ródło aktualnych informacji je lot o terenie, III OPIS ĆWICZENIA 1. Mozaikowanie rastrów. Polecenie 1. Otwórz aplikację ArcMap i ustaw bieżące środowisko pracy: C:/ArcGIS_cwiczenia/Cw_07 Zapisz projekt pod nazwą Cw_07 Do Widoku dodaj dwa rastry: M A_Katowice.Jaworaz M B_07 (Ryc. 1). 105

106 Ryc. 1. Okno Widoku z dodanymi 2 rastrami. Często po dodaniu sąsiadujących ze sobą arkuszy map widać "łączenia" w innych kolorach (Ryc. 1A). Aby obraz leżących koło siebie rastrów nie posiadał "szwów" należy rozwinąć paletę barw warstwy rastrowej (Ryc. 2A) i zmienić kolor dla wartości 0 na bezbarwny (Pas de couleur). Trzeba pamiętać, żeby wartość obrysu (Contour) ustawić na 0 (Ryc. 2B). Efekt zmian jest widoczny od razu (Ryc. 3). Ryc. 2. Edycja rastra w celu wyeliminowania "szwów". 106

107 Ryc. 3. Efekt zamiany wartości zerowych rastra na kolor bezbarwny (Pas de couleur). Do czenia rastrów służą dwa narzędzia dostępne z poziomu ArcToolboxa (Ryc. 4) : Mosaic. Mosaïque à nouveau raster. Ryc. 4. Komendy wywołujące narzędzia Mosaic oraz Mosaic To New Raster. 107

108 Narzędzie Mosaic To New Raster jest prostsze w użyciu i sprowadza się do ustawienia poniższych opcji (Ryc. 5): Rasters d'entrée: rastry wejściowe, które mają być połączone. Lieu de sortie : katalog docelowy z wynikowym połączonym rastrem. Nom du jeu de données raster avec extension : nazwa i rozszerzenie rastra wynikowego. Référence spatiale pour le raster : układ współrzędnych rastra (opcjonalnie). Type de pixel : rozdzielczość bitowa rastra wynikowego (opcjonalnie, domyślnie - identyczna jak rastrów wejściowych). Taille de la cellule : wielkość piksela (opcjonalnie, domyślnie - identyczna jak rastrów wejściowych). Nombre de groupes : liczba kanałów. Opérateur de mosaïque : metoda używana do mozaikowania nakładających się rastrów. Mode couleur mosaïque : opcja używana do wyboru mapy kolorów z rastrów wejściowych, która będzie stosowana do utworzenia rastra wynikowego. Ryc. 5. Okno dialogowe narzędzia do łączenia rastrów (Mosaic To New Raster). Mimo, e narzędzie Mosaic To New Raster jest prostsze w użyciu, czasami zdarza się, e raster wynikowy jest nieprawidłowy (Ryc. 6). 108

109 Ryc. 6. Raster Błędnie zmozaikowany. Wtedy rozwiązaniem jest zmozaikowanie rastrów za pomocą narzędzia Mosaic. Aby móc posłużyć się tym narzędziem należy najpierw utworzyć tzw. zestaw danych rastrowych (Jeu de données raster). Trzeba wybrać ArcToolbox - Outils de gestion de données - Raster - Jeu de données raster - Créer un jeu de données raster (Ryc. 7). Opcje tworzenia zestawu danych rastrowych są podobne jak przy mozaikowaniu rastrów (Ryc. 5). Należy tylko zwrócić uwagę, aby Pixel Type był ustawiony na 16 BIT_UNSIGNED (Ryc. 7). Ryc. 7. Okno dialogowe narzędzia Créer un jeu de données raster. 109

110 Po utworzeniu zestawu danych rastrowych należy wywołać narzędzie ArcToolbox - Outils de gestion de données - Raster - Jeu de données raster - Mosaïque (Ryc. 8). Należy tutaj zwrócić uwagę, aby w polu Target Raster wskazać wcześniej utworzony zestaw danych rastrowych. Ryc. 8. Okno dialogowe narzędzia do łączenia rastrów (mosaïque). Po zmozaikowaniu może zdarzyć się, le raster wynikowy będzie szary. Należy wtedy wejść w menu Properties rastra i wybrać Symbology, a następnie Color Map i zatwierdzić OK. Na końcu można jeszcze z palety kolorów ustawić kolor przezroczysty dla wartości 0 (por. Ryc. 2). Polecenie 2. Utwórz nowy pusty projekt w ArcMap, dodaj dwa rastry z katalogu z ćwiczeniem 7: M B_Chorzów.tif oraz M D_Tychy.tif, a następnie zmozaikuj je dowolną metodą. Zmozaikowany raster nazwij cho_ty.tif. ArcMap wersji 10 oferuje jeszcze jedno narzędzie do pracy z danymi rastrowymi - Image Analysis, które wywoływane jest z Menu gł&oacutownego Windows (Ryc. 9A). Pour podręczne narzędzie zawiera wiele przydatnych funkcji dostępnych niemal za "jednym kliknięciem". W tym miejscu jednak interesuje nas możliwość łączenia rastrów - dostępna pod ikonką Mosaïque (Ryc. 9B). Aby połączyć dwie warstwy rastrowe należy najpierw kliknąć w te warstwy w górnym okienku narzędzia Image Analysis (Ryc. 9C), aby warstwy zostały podświetlone. Dopiero wtedy ikonka Mosaic (Ryc. 9B) staje się aktywna i po kliknięciu w nią następuje złączenie rastrów. UWAGA ! 110

111 Utworzony raster ma charakter tymczasowy (format *.afr) i aby go zapisać należy kliknąć w niego na liście w górnym okienku (Ryc. 9C), a następnie w ikonkę dyskietki (Ryc. 9D). Pojawi się wtedy dobrze znane okno eksportu danych rastrowych (Ćw. 4, Ryc. 16), w którym dokonywany jest zapis danych rastrowych do konkretnego formatu. Ryc. 9. Komenda wywołująca i okno dialogowe narzędzia Analyse d'image. Warto jeszcze zwrócić uwagę, e podczas łączenia rastrów istnieje możliwość wyboru tzw. operatorów mozaikowania (opérateurs de mosaïque), które odpowiadają za wynikową wartość pikseli w momencie, kiedy rastry się na siebie nakładają. Do wyboru jest kilka możliwości (Ryc. 10): Blend - wynikowa wartość pikseli wykorzystuje algorytm odległości ważonej w celu określenia wartości zachodzących na siebie pikseli. Dernier - wynikowa wartość pikseli odpowiada wartości pikseli z ostatniego rastra z listy łączonych rastrów. Premièrement - wynikowa wartość pikseli odpowiada wartości pikseli z pierwszego rastra z listy łączonych rastrów. Min - wynikowa wartość pikseli odpowiada minimalnej wartości pikseli z wszystkich rastrów z listy łączonych rastrów. Max - wynikowa wartość pikseli odpowiada maksymalnej wartości pikseli z wszystkich rastrów z listy łączonych rastrów. Mean - wynikowa wartość pikseli odpowiada średniej wartości pikseli z wszystkich rastrów z listy łączonych rastrów. Somme - wynikowa wartość pikseli odpowiada sumie wartości pikseli z wszystkich rastrów z listy łączonych rastrów. 111

112 Przy łączeniu rastrów map topograficznych najlepiej sprawdza się opérateur Max, ponieważ nie powoduje sur powstawania łączeń (szwów) pomiędzy sąsiednimi rastrami. Ryc. 10. Analyse d'images de Metody mozaikowania rastrów w narzędziu. 2. Dodawanie Serwisu WMS. Aktualizacja mapy topograficznej. ArcMap w połączeniu z internetowymi serwisami tematycznymi pozwala na łatwe i szybkie aktualizowanie treści map topograficznych. W internecie obecna jest technologia WMS (Web Map Service) - międzynarodowy standard udostępniania danych rastrowych. Umożliwia sur podłączenie i pracę z danymi tam zawartymi bezpośrednio w oknie ArcMap. Np. największy polski geoportal ( serwuje mapy właśnie przy użyciu technologii WMS. Aby podłączyć serwer WMS wybierz File - Add Data (Ryc. 11) iw oknie dialogowym kliknąć w GIS Servers (Ryc. 11A Addce WMS) i . 3. Na stronie znajdź adres serwera WMS dotyczący oddziałów ZUS. 112

113 Ryc. 11. Okno dialogowe dodawania serwera WMS (Ajouter des données). Okno dialogowe, które się pojawi służy do zdefiniowania połączenia (Ryc. 12). Pierwszą sprawą jest wklejenie adresu serwisu WMS (Ryc. 12A). Wersję serwisu (Ryc. 12B) proponujemy pozostawić na "Default", względnie w razie problemów można próbować wybrać najniższą z możliwych. Obtenez des couches (Ryc. 12C) avec celu pobrania warstw oferowanych przez serwis WMS. Na końcu zatwierdź OK - połączenie jest zdefiniowane. Aby dodać serwis do Widoku należy użyć: Fichier - Ajouter des données - Serveurs SIG - zdefiniowany serwer (Ryc. 13). Aby serwis wyświetlał się poprawnie należy jeszcze ustawić we właściwościach Widoku układ współrzędnych ETRS_1989_Poland_CS92 lub GCS_WGS_1984. Raz zdefiniowany adres serwera WMS pozostaje i od tej pory dodaje się go "normalnie" jak każde inne dane wektorowe bądź rastrowe (Ryc. 14). Ryc. 12. Okno dialogowe definiowania połączenia z serwisem WMS. 113

114 Ryc. 13. Dodawanie serwera WMS avec Widoku avec ArcMap. Ryc. 14. Okno Widoku z rastrem mapy topograficznej (lewa) i podłączonym serwisem WMS z ortofotomapą (prawa) (dostępnym ze strony 114

115 IV ZADANIA SPRAWDZAJĄCE: Utwórz nowy pusty projekt w ArcMap, dodaj warstwę gmina_sosnowiec.shp oraz utworzony wcześniej raster cho_ty.tif. Za pomocą pliku shapefile wytnij z rastra obszar gminy Sosnowiec i zapisz go pod nazwą Sosnowiec.tif. Utwórz nowy pusty projekt w ArcMap i dodaj warstwę M C-d-4_Dąbrowa_Górnicza- Gołonóg.tif. Zdefiniuj i dodaj do Widoku serwis WMS z ortofotomapą. Celem tego ćwiczenia jest aktualizacja arkusza mapy topograficznej na podstawie ortofotomapy. Aby wiedzieć jakie zmiany zaszły, należy dokładnie przyjrzeć się zdjęciu oraz mapie. Kiedy już wiadomo jakie nowe obiekty powstały (np. drogi, osiedla, zakłady przemysłowe, itd.) należy w oknie aplikacji w ArcCatalog utworzyć odpowiednie pliki shapefile i nazwać je wg kategorii. UWAGA ! Trzeba pamiętać o wybraniu odpowiedniego układu współrzędnych. Po utworzeniu i dodaniu do Widoku plików forme powiększ fragment obszaru i zacznij rysować obiekty ze zdjęcia, których nie ma na mapie możliwie precyzyjnie. Po narysowaniu Obiekt & oacutew należy obliczyć: o długość dla Obiekt & oacutew liniowych (w forme tabeli de danego Dodaj Kolumne o nazwie 'długość', un następnie narzędziem Calculer la géométrie Oblicz długość), o powierzchnię i OBW & oacuted dla Obiekt & oacutew powierzchniowych (w tabeli danego forme Dodaj kolumny o nazwie ' pole' oraz 'obwod', a następnie narzędziem Calculate Geometry oblicz powierzchnię i obwó), o współrzędne X i Y [stopnie dziesiętne] dla obiektów punktowych (w tabeli danego shape dodaj). Wykonaj część opisową, w której należy podać następujące informacje : Jakie nowe kategorie obiektów przybyły (np. drogi, parkingi, itd.). Ile jest nowych kategorii obiektów? Jaka jest ich sumaryczna długość/ powierzchnia? Jaki procent powierzchni zajmują w stosunku do całego obszaru? W której części obszaru nastąpiły największe zmiany? Zapisz projekt pod nazwą aktualizacja.mxd. 115

116 V UMIEJĘTNOŚCI ZAWARTE W WICZENIU 7: Eliminacja "łączeń" podczas wyświetlanie kilku zrektyfikowanych rastrów. Łączenie rastrów za pomocą narzędzi Mosaic oraz Mosaic To New Raster. Tworzenie zestawu danych rastrowych narzędziem Créer un jeu de données raster. Definiowanie połączenia z serwerem WMS. Aktualizowanie treści mapy topograficznej za pomocą ortofotomapy. VI PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA : Olszewski R., Kołodziej A., Bersus T., 2007 : Kierunki rozwoju baz danych tematycznych : sozologicznej i hydrograficznej. Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. 17b. Urbański J., 2012 : GIS w badaniach przyrodniczych. livre électronique. 266 art. 116

117 ĆWICZENIE 8. Powtórzenie wiadomości (na podstawie analiz dotyczących miasta Katowice). PRZEWIDYWANY CZAS TRWANIA WICZENIA : 3 x 1,5 godz. SŁOWA KLUCZOWE : serwis WMS, przeźroczystość warstwy, personalizacja symboli. Je WSTĘP Pakiet ArcGIS zawiera zestaw zintegrowanych aplikacji: ArcMap (wraz z ArcToolbox), ArcCatalog, ArcScene, ArcGlobe, ArcReader. Każdy z tych programów jest samodzielnym komponentem posiadającym unikalną funkcjonalność, ale dopiero jako całość stanowią potężny zestaw narzędzi do szeroko rozumianych analiz przestrzennych. Używając tych aplikacji można wykonać każde zadanie typu SIG: od prostych do bardziej zaawansowanych. Le programme de tych de Dzięki & oacutew możliwe są: Zarządzanie, edycja i przetwarzanie danych oraz wykonywanie analiz geograficznych włącznie z tworzeniem gotowych Produkt & oacutew kartograficznych (np carte tematycznych.) i ich p & oacuteźniejszym eksportem faire le format popularnych & oacutew graficznych bądź publikacji w internecie. II CEL I ZAKRES ĆWICZENIA Ćwiczenie ma charakter projektu i ma na celu usystematyzowanie praktycznej wiedzy zdobytej podczas kursu dotyczącego podstaw geoinformacji. Składa się z części analitycznej oraz opisowej i dotyczy miasta Katowice. Dane zgromadzone w trakcie projektu pozwolą na opracowanie zmian jakie zaszły na omawianym obszarze na przestrzeni ponad 20 lat. Wykorzystane zostaną tu materiały, które zarówno powstały w 1993 roku (mapy topograficzne w skali 1: ) jak i najnowsze róa informacji, uaktualniane na bieżąco, jak np. Ouvrez la carte des rues. Duża część pracy będzie oparta na danych samodzielnie zgromadzonych. Konieczne będzie podpięcie warstw z serwisu WMS, carte bazowych, czy skorzystanie z danych statystycznych dostępnych na np. stronie Główego Urzędu Statystycznego czy Powiatowego Urzędu Pracy w Katowicach. wiczenie rozpocznie się stworzeniem warstwy wektorowej poligonowej z granicami dzielnic Katowic na podstawie wektoryzacji rastra. Następnie do tabeli atrybutów warstwy wektorowej zostaną dodane nowe kolumny i dopisane lub wyliczone nowe dane (liczba ludności, powierzchnia dzielnic, gęstość zaludnienia, bezrobocie). W kolejnym etapie na podstawie zgromadzonych danych zostaną stworzone mapy tematyczne. Będzie też wykonana warstwa liniowa (przebieg autostrady A4), a na jej podstawie strefy buforowe zanieczyszczeń środowiska.Niezbędne też będzie wykorzystanie umiejętności dotyczących docinania warstw wektorowych, łączenia kilku rastrów w jeden czy docinanie rastra do wyznaczonych granic. 117

118 wiczenie w znakomitej większości składa się z poleceń, które należy zrealizować, par na koniec powstała obszerna charakterystyka obszaru badań uwzględniajkiekonwy ankzyalist. III OPIS ĆWICZENIA Polecenie 1. Ustaw bieżące środowisko pracy: C:/ArcGIS_cwiczenia/cw_08. Dodaj warstwę polska_podzial.shp, oraz cztery arkusze map topograficznych w skali 1: : M A Katowice, M C Oświęcim, M B Chorzów, M D Tychy. (Sprawdź czy wszystkie rastry mają zdefiniowany układ współrzędnych. Jeśli nie, zdefiniuj na PUWG_92). Cały projekt powinien być wykonany w układzie Jeśli w trakcie realizacji ćwiczenia ściągane z internetu mapy będą np. w układzie WGS 84, należy dokonać bezwzględnie transformacji. W pierwszym etapie pracy niezbędne będzie utworzenie nowej warstwy z granicami dzielnic miasta Katowice. Nazwij ją Dzielnice_Katowic.shp. Ma to być jedna warstwa tematyczna zawierająca 22 obiekty odpowiadające poszczególnym dzielnicom (w tworzeniu warstwy przyda się zapewne poznana już wcześniej funkcja docinania granic is do tych jużcy). Granice zwektoryzować można na podstawie serwisu WMS dostępnego pod adresem: (Ryc. 1). Ryc. 1. Mapa z serwisu WMS z przestawionymi dzielnicami miasta Katowice (źróo: 118

119 W kolejnym kroku niezbędne będzie stworzenie warstwy z granicami miasta Katowic. Polecenie 2. Nazwij maintenantą warstwę Granice_Katowic.shp. Faites wykorzystania tej warstwy użyj wcześniej stworzoną warstwę Dzielnice_Katowic.shp. Wykorzystaj narzędzia dostępne w Edytorze pozwalające na łączenie kliku obiektów w jeden. Jakiej użyjesz funkcji? Policz powierzchnię miasta Katowice i załącz wynik w tabeli atrybutów. Nowym zagadnieniem w tej części ćwiczenia jest spersonalizowanie symbolu warstwy liniowej polska_podzial.shp, tzn. stworzenie własnego symbolu dla tej warstwy tematycznej i zapisanie jej w ustawieniach programu, par móc w przyszłości korzystać z nowo powstałego symbolu. Kliknij dwukrotnie na symbol warstwy w Tabeli Zawartości i w oknie Sélecteur de symboles wejdź w zakładkę Modifier le symbole W nowy oknie Éditeur de propriétés de symboles wybierz następujące ustawienia : (Type : Symbole de ligne simple Unités : Centymétrie Couleur : czerwony OK Style : Dashed) i Teraz należy zapisać w ustawieniach jako : Nom : Podz_Adm, Catégorie : cwiczenia (przez klawisz Enregistrer sous) (Ryc. 1). Ryc. 2. Okno selekcji symboli i włączona opcja zapisu własnego zdefiniowanego symbolu. Miasto Katowice niefortunnie znajduje się na granicy czterech arkuszy mapy w skali 1: Aby dociąć raster do granic miasta, w pierwszym kroku należy połączyć ze sobą cztery arkusze, a następowpownie warjzone dociąć 119

120 Polecenie 3. Połącz cztery rastry w jeden plik (MA Katowice, M C Oświęcim, M B Chorzów, M D Tychy) i nazwij go Katowice.jpg. Wytnij z połączonego rastra granice miasta Katowice. Zapisz wynik w postaci pliku JPG oraz PDF. Stwórz tabelę atrybutów, którą dołączysz do warstwy Dzielnice_Katowic.shp. Przygotuj najnowsze dane statystyczne dotyczące powierzchni dzielnicy i liczby ludności w nich zamieszkujących. Utwórz trzy nowe pola: Nazwa_Dz, Pow, L_Lud i wypełnij zgromadzonymi przez siebie danymi. Wstaw do nowej kolumny daną dotyczącą gęstości zaludnienia (wynik dzielenia liczby ludności przez powierzchnię dzielnicy w km 2 ). W tym celu stwórz nowe pole Gest_zal. i w nagłówku kolumny, pod prawym klawiszem myszy, wybierz funkcję Field Calculator (Ryc.3). Podpisz warstwę Dzielnice_Katowic.shp. nazwami dzielnic (kolor czcionki czerwony, kursywa). Ryc. 3. Tabela atrybutów i pasek narzędzi dostępny pod prawym klawiszem myszy. Aby dane w kolumnie wypełniły się danymi dotyczącymi gęstości, w oknie dialogowym należy wpisać wyrażenie [L_lud] / [Pow] i potwierdzić OK (Ryc.4). 120

121 Ryc. 4. Okno dialogowe Calculatrice de champ. Wyselekcjonuj dzielnice, w których wyliczony wskaźnik przekracza 5000 os/km 2. Wskaż, które à dzielnice. Je plaisante ? W jakiej części miasta przeważają? Podaj minimum, maksimum, średnią oraz odchylenie standardowe. Stwórz kartogram dobrze ukazujący zróżnicowanie gęstości zaludnienia w poszczególnych dzielnicach, a następnie zrób wykres z nowo otrzymanymi danymi (gęstoniaść ). Ryc. 5. Wykres gęstości zaludnienia miasta Katowice. 121

122 Polecenie 4. Dołącz tabelę atrybutów i wykres do kompozycji. Zapisz również wykres do formatu JPG. Wyeksportuj kompozycję do formatu PDF. Ryc. 6. Kompozycja dotycząca gęstości zaludnienia w poszczególnych dzielnicach w mieście Katowice. 122


Cartes des zones de guerre일자리

. panneau (Panneau). l'expérience utilisateur est capable de ce qui suit : 1-localiser à proximité des salons de coiffure sur une carte ou une liste. <avec une petite vue d'ensemble sur les notes de barbier de google Plans avis et expérience utilisateur vérifiée à partir de l'application> 2-prendre rendez-vous, afficher les rendez-vous passés, réorganiser le même rendez-vous précédent, le cas échéant. 3-chat avec le salon

Lorsque vous recherchez des maisons sur ce site : [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.] (par exemple [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.],+vic+3143/map-1?so. voir ces informations supplémentaires en visitant le site Web ci-dessus. Cependant, le site Web de la couche supplémentaire permet une exportation KML, qui est assez bien prise en charge par Google Plans, donc c'est définitivement une option.

En bref, nous essayons de créer une pseudo application de cartographie sociale en utilisant Google Plans pour permettre aux utilisateurs de publier des événements, des vide-greniers, etc. et permettre également aux utilisateurs de rechercher des événements dans leur voisinage immédiat.

créer 10 vérifiés Plans sur google mon entreprise en Arabie Saoudite pour mon entreprise pour site virtuel

J'ai besoin de récupérer des listes de tous les restaurants (tout lieu qui vend des plats prêts à manger) de Google Plans, [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.] et [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.] Pour chaque restaurant dont j'ai besoin - Nom du restaurant - Adresse du restaurant (Nom de rue et n° de maison) - Code postal du restaurant (4 chiffres) - Ville du restaurant - Adresses des restaurants' Longitude et latitude Critères - Adresses des restaurants

j'ai besoin d'un plugin pour traduire automatiquement le texte et le logo de changement de menu dans tous les domaines ajouter la configuration de 20 produits Plans et toutes les autres informations sur l'entreprise dans toutes les zones du site changent d'image qui ne sont pas liées à mes produits

. Images ✪ Formulaires de contact et pop-up ✪ Optimisation du référencement et chargement rapide ✪ Chat en direct ✪ Réseaux sociaux, témoignages tournants et formulaires de contact ✪ Intégration youtube en direct Google Plans & Analytics si nécessaire ✪ Exemple de code sans spam. [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.] souhaite également une page de destination pour (Page de destination) ✪ Thème et plugins Premium ✪ Idéal pour la page de destination ✪ Intégration

Bonjour réagissent les développeurs natifs. . est un peu pauvre. Ainsi, le développeur sélectionné doit connaître les crochets de réaction, en particulier usememo, usecallback, contextApi & compétent en firebase & connaissance des applications ride / réagir native Plans. La structure du code doit être richement structurée et les variables doivent être explicites. J'ai aussi d'autres fonctionnalités à discuter en privé.

. frameworks, composants et solutions réutilisables. Collaborez avec l'équipe pour créer un centre de connaissances sur Android. Expérience minimum de 1 an requise. Idéalement plus de 2 ans. Plans applications basées. Intégration de la passerelle de paiement : (PayPal, Stripe, Paytm, etc.). Intégration de services web Applications Marketplace Live Streaming Développement d'applications hors ligne. Conception OO solide

. Voici la rue sur laquelle ce graphique doit être basé (noms de magasins, noms de bars, noms de cafés, noms de rues, etc.) - regardez de haut en bas dans la rue : [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.]@ -32.9207481,151.7475644,3a,75y,22.78h,91.72t/data=!3m6!1e1!3m4!1sYfUVhYhtnCQsU_-O4UXiUQ!2e0!7i16384!8i8192 J'aime un graphique avant et après fait - donc c'est facile voir le

. système doit être entièrement personnalisable et me permettre de modifier les informations sur la page via le système. Fonctionnalités - Compte de connexion/enregistrement (lié à la passerelle de paiement) -Google Plans (collèges par rapport à l'emplacement de l'étudiant) -Guide d'information sur les carrières (animation flip) -Télécharger les informations sur l'étudiant (Résultats, pièce d'identité, etc.) -Évaluation numérique de carrière et de personnalité

Je recherche un designer qui peut construire un design rapidement. Pour l'instant, j'ai besoin de 10 voitures conçues rapidement pour le style carton qui peuvent être utilisées pour l'application mobile Plans.

. Images ✪ Formulaires de contact et pop-up ✪ Optimisation du référencement et chargement rapide ✪ Chat en direct ✪ Réseaux sociaux, témoignages tournants et formulaires de contact ✪ Intégration youtube en direct Google Plans & Analytics si nécessaire ✪ Exemple de code sans spam. [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.] souhaite également une page de destination pour (Page de destination) ✪ Thème et plugins Premium ✪ Idéal pour la page de destination ✪

. ce que je recherche Je recherche des idées de design uniques pour les graphiques de mon pays, le Pays de Galles. J'aimerais des idées de design / graphiques / artistiques basées dans tout le pays (Plans & Images), mais aussi sur certaines destinations à l'intérieur du pays. Vous n'avez pas besoin de tout essayer - j'ai juste besoin de voir différentes idées et avec qui je pourrais potentiellement travailler longtemps

. photos comme marqueur de carte. La carte devrait être dans notre design d'entreprise et nous devrions pouvoir l'intégrer dans notre site Web, dans Confluence et dans les présentations. Nous avons vu des semblables Plans nous aimons ceux qui ont été créés à l'aide de Mapbox mais sommes ouverts à vos recommandations en ce qui concerne la technologie. Nous devrions pouvoir mettre à jour facilement la carte (ajouter et supprimer des emplacements

. page interactive où les conférences / visites, etc. peuvent être sélectionnées et une fois sélectionnées, des informations et des liens vers les profils des orateurs et un lien vers l'emplacement sur google s'afficheront. Plans. De plus, plusieurs entretiens/visites se dérouleraient simultanément, auquel cas la page de planification devra fournir cette fonctionnalité. Je comprends que cela pourrait être le différenciateur clé

L'application a un bug à l'intérieur de la catégorie .. Lorsque la commande est passée via l'application, la valeur 0 apparaît pour l'utilisateur et th. correctement lorsque le magasin ajoute des remises, il apparaît vide à l'intérieur de la facture. Il existe également un code de réduction spécial qui n'apparaît pas sur la facture. La livraison a un problème avec Plans ne pas donner de mises à jour instantanées à partir de Google Map

. ouvrir la porte, allumer et éteindre les lumières, la climatisation, etc. Cela permettra également au client d'activer la fonction de partage Internet du smartphone, d'accéder aux guides de la ville et Plans et communiquer avec le bureau via le chat. De plus, en utilisant divers éléments matériels, tels que microphone, GPS, capteurs de mouvement, etc., il enverra des alertes au bureau dans

Vous cherchez à développer une application où les utilisateurs peuvent choisir une zone dans un rayon d'environ 25 km (google Plans) et recherchez les services disponibles (peut se rapporter au concept de type uber). technologies de base disponibles : sur étagère – IA, boîte de discussion, formulaires électroniques, signature numérique, clips vidéo, Google Assistant, bon à avoir. Points d'accès aux réseaux sociaux. Pour commencer avec MVP et développer plus tard

Salut. Je suis à la recherche d'un expert en conception de tableaux de bord Excel pour les rapports et les présentations des clients. j'ai un fichier avec Plans, des graphiques et des tableaux que nous souhaitons mettre en package pour les clients de niveau exécutif. Les graphismes doivent être embellis et mis en conformité avec les normes de la marque. Le fichier doit être formaté afin que le fichier puisse être facilement imprimé dans "client ready"

. notre application Android, dont le panneau d'administration doit être redéveloppé et ensuite l'héberger. Il existe des services qui doivent être achetés et intégrés tels que Twilio, Pubnub, Google Plans, Firebase etc. Les tâches impliquées seront- 1) Développer le panneau d'administration (2) Obtenir un VPS et l'héberger (3) Intégrer les autres services mentionnés ci-dessus (4) Tester les applications et

. fonctionne, modifiez certains graphiques, testez et assurez-vous que le processus d'inscription fonctionne à 100% pour les utilisateurs et les commerçants avec des messages de bienvenue appropriés pour chacun des deux types, configurez Plans api , ajoutez des catégories et des icônes supplémentaires pour chacun . Le site doit fonctionner à 100% car j'en ai besoin une fois terminé. Comme vous pouvez le voir, le site est presque terminé, [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.] Je ne

Fonctionnalité de marché bidirectionnelle Magento 2 avec Google Plans emplacements Veuillez enchérir uniquement si vous l'avez déjà fait et pouvez fournir des références

. plate-forme multimédia, le module fournisseur est géré par l'administrateur avec un abonnement au package. Besoin du module de livraison, module de retour, module d'expédition, module de réservation ou de rendez-vous, Google Plans, connexion OTP, module sms, passerelle de paiement, application mobile vendeur, application mobile client, application livreur avec fonction de suivi en direct, fonction de retrait en magasin

. plate-forme multimédia, le module fournisseur est géré par l'administrateur avec un abonnement au package. Besoin du module de livraison, module de retour, module d'expédition, module de réservation ou de rendez-vous, Google Plans, connexion OTP, module sms, passerelle de paiement, application mobile vendeur, application mobile client, application livreur avec fonction de suivi en direct, fonction de retrait en magasin

pour l'appel du devoir zone de guerre support lié à hwid et retour dans les lobbies

. Connaissances et expérience dans le développement d'applications Android. 2. Concevoir des interfaces utilisateur complexes pour les applications Android 3. Utiliser des services Web dans vos applications Android 4. Utiliser Google Plans dans vos applications Android Si vous n'avez plus de connaissances sur ces sujets. N'enchérissez pas. Le jalon sera lancé. IMPORTANT : le jalon sera libéré une fois que vous

. Connaissances et expérience dans le développement d'applications Android. 2. Concevoir des interfaces utilisateur complexes pour les applications Android 3. Utiliser des services Web dans vos applications Android 4. Utiliser Google Plans dans vos applications Android Si vous n'avez plus de connaissances sur ces sujets. N'enchérissez pas. Le jalon sera lancé. IMPORTANT : le jalon sera libéré une fois que vous

. Connaissances et expérience dans le développement d'applications Android. 2. Concevoir des interfaces utilisateur complexes pour les applications Android 3. Utiliser des services Web dans vos applications Android 4. Utiliser Google Plans dans vos applications Android Si vous manquez de connaissances sur ces sujets. N'enchérissez pas. Le jalon sera lancé. IMPORTANT : le jalon sera libéré une fois que vous

. Connaissances et expérience dans le développement d'applications Android. 2. Concevoir des interfaces utilisateur complexes pour les applications Android 3. Utiliser des services Web dans vos applications Android 4. Utiliser Google Plans dans vos applications Android Si vous n'avez plus de connaissances sur ces sujets. N'enchérissez pas. Le jalon sera lancé. IMPORTANT : le jalon sera libéré une fois que vous

Salut. J'ai besoin d'une personne qui travaille normalement à la publication d'avis Google pour les entreprises sur Plans. Qu'il sache faire le travail et qu'il ait des profils européens ou espagnols spécifiques ou qu'il puisse les obtenir Si vous ne travaillez pas régulièrement en faisant cette tâche et que vous ne savez pas avec certitude comment le travail est effectué. Ne vous inscrivez pas. Nous allons perdre du temps toi et moi

. Module Licence - Activité principale avec paramètres personnalisables à afficher - Autres pages pour afficher des informations - Menu - Paramètres d'affichage sur MAP (Mapbox ou Here ou Google Plans) avec légende - Ajouter des sites sur la CARTE : l'utilisateur importera le fichier en fonction de la position du site - Script de démarrage/arrêt - Option d'arrêt sur écran - Carte intérieure 2) Verrouillage basé sur les éléments NV (très important

. hybride ou application Web qui ne prend pas de retard, je suis ouvert à cela Plans 5- Géolocalisation activée 6- SUIVI DU CONDUCTEUR SUR CARTE 7- ETA avec estimation google map 8- Notification push 9- Catégorie dynamique pour le ramassage 10- PAIEMENT EN COMPTE A LA LIVRAISON avec montant

Je dois ajouter la prise en charge de l'API, l'option d'enchère, configurer Google Plans suivi en direct, amélioration des fonctionnalités, connexion aux réseaux sociaux et amélioration des analyses dans le backend laravel avant de passer à des applications plus plates. Je préfère si vous pouvez faire à la fois laravel et flatter pour que tout soit testé et publié d'emblée.

place de marché bidirectionnelle pour les bricoleurs/services comme le jugleworks ou le handym. des services tels que jugleworks ou [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.] ont besoin d'une plate-forme Web complète et d'applications ios/android si vous avez déjà réalisé un projet similaire pour un marché bidirectionnel, y compris Plans et recherche géographique - veuillez publier avec un exemple de site / plate-forme de connexion de démonstration et la technologie est flexible

Je cherche à créer un plan d'évacuation d'urgence incendie, Plans, schéma pour bâtiment scolaire (7 étage)

Mesurer les sites par adresse (c.-à-d. Walmarts) à l'aide de Google Plans pour nous fournir la superficie en pieds carrés des stationnements et des trottoirs. Cela prend normalement environ 15 minutes par site et il y en a environ 100 en ce moment à faire.

Je veux changer uniquement l'interface laraclassified en désactivant la barre de recherche et le pays Plans et déplacer les icônes vers le haut

Proyek dalam Upaya untuk meningkatkan kepuasan dan loyalitas donatur pada lembaga amil zakat dilakukan strategi gestion de la relation client (CRM) sebagai jal. dilakukan meliputi identifikasi pelanggan, cible pemasaran, programme loyalitas terhadap dan pengembangan pelanggan (donatur) hingga dapat dilakukannya pemetaan pemasaran (marketing Plans).

Bonjour, je démarre ma propre entreprise en dessinant des plans de maisons. Je cherche quelqu'un avec qui coopérer. Ce sera un partenariat de longue haleine avec beaucoup de travail. J'ai besoin de quelqu'un de fiable, qui répond rapidement, parle bien l'anglais et surtout une expérience dans le dessin de plans d'étage. Les maisons que je fournirai seront comme le croquis que j'ai téléchargé avec ce post. La plupart des maisons le feront.

. ou en utilisant l'extincteur ou lorsque la batterie est faible, il peut automatiquement venir à la station de ravitaillement ou au point de rassemblement. La localisation du foyer du feu de forêt est réalisée par 3D Plans en combinaison avec des capteurs et une localisation de données en temps réel (depuis drone ou satellite).Modifications dans le logiciel ouvert Convertir ce projet en un outil de lutte contre la forêt

. la commande est prête en 15, 30, 45 ou 1 heure (y compris 25DKK/1 km de temps de conduite jusqu'à l'adresse) 2. si la livraison ajoute l'ETA (heure d'arrivée estimée au client, en se référant à google Plans calcul) 3. si la livraison passe à l'appel d'offres (y compris l'application de livraison pour les chauffeurs comme UBER) L'APP a 2 entrées CLIENT et CHAUFFEUR (livraison comme uber) Le chauffeur enchérit/accepte

Il s'agit d'un site de tourisme qui inclut la réservation,Plans , filtres,

Je recherche une application où je peux alimenter mes entrées et obtenir le téléchargement du Plans

, .

. plate-forme de réservation en ligne similaire au lien ci-dessous [로그인하시면, URL을 확인하실 수 있습니다.] Vous êtes responsable de 1- Ajouter/Mettre à jour le contenu du site Web- selon les besoins 3-Intégrer avec Gooogle Plans 4-Intégré à la base de données backend via API (lecture et écriture) 6- Ajout de CAPTCHA le cas échéant. 7- Dépannage et correction de tout problème dans votre code. 8- Dépannage et réparation

Une société historique a besoin d'une base de données pour répertorier ses objets qui sont principalement des photos mais aussi des objets, des vidéos, des textes écrits et Plans. Past Perfect est le logiciel utilisé par les grandes institutions. La base de données aurait probablement moins de 50 tables, peut-être 20 tables primaires : objets, photos, personnes, architecture, personnes, chalets, bateaux, ruines, etc.

. matrices de distance intra-atomique 3) Analyse de l'expression génique : Expression différentielle : régulation à la hausse, régulation à la baisse, facteurs de transcription, Clustering : K-means, Auto-organisation Plans (SOM) 4) Réseaux biologiques : Types de réseaux : réseaux de régulation des gènes, réseaux d'interactions protéiques, réseaux métaboliques, Mesures topologiques : degré, coefficient de regroupement

Participer. un document d'accompagnement où vous pouvez expliquer la nature de vos décisions de wireframing. Vous pouvez compléter votre proposition avec d'autres documents UX tels que le parcours client Plans, personas, etc. Les 20 meilleures propositions recevront 20 USD. La première proposition se verra attribuer un projet d'ingénierie et de technologie d'Al-Futtaim. (160 USD)

Participer. un document d'accompagnement où vous pouvez expliquer la nature de vos décisions de wireframing. Vous pouvez compléter votre proposition avec d'autres documents UX tels que le parcours client Plans, personas, etc. Les 20 meilleures propositions recevront 20 USD. La première proposition se verra attribuer un projet d'ingénierie et de technologie d'Al-Futtaim. (160 USD)


Voir la vidéo: ArcGlobe Animations v1